گنجور

حاشیه‌ها

رضا از کرمان در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۲۱:۴۶ دربارهٔ صائب » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۳:

دوست عزیزم سرباز وطن

      باید به عرض حضرتعالی برسانم که خداوند به ما پارسی زبانان منت گذاشته که در تاریخ ادبیات ما چه از عهد کهن تا کنون و عهد معاصر  به وفور  شاعرانی ظهور کرده اند و با سرودن اشعار ناب باعث اعتلای فرهنگ این قوم گردیده و حتی سایر اقوام با ملیت وزبان های دیگر را نیز شیفته خود ومفتون این مرز وبوم  کرده اند  و باز جای شکر وسپاس فراوان داره از دست اندرکاران وحاشیه نویسان فرهیخته این سایت وزین که در شناخت و توسعه این میراث ،راه را بر بنده وامثال  شما دوست عزیز هموار تر کرده وگنجینه ای ناب  را به رایگان در اختیار ما قرار داده اند.

اشعار فارسی حال از هرشاعری ماحصل دانش ،تجربیات وحالات وجد عرفانی  ویا ارایه مضامین اخلاقی  است که سراینده  بصورت چکیده ودر قالب نظم در اختیار ما قرار داده ونمیشه گفت کدوم شاعر بهتره  مهم اینه که شما شخصا در این بحر شگرف وعمیق  غوطه ور بشید تا خود درک کنید که کلام کدامیک  از این بزرگواران بهتر بردل شما میشینه بنده اصلا تحصیلات آکادمیک در ادبیات ندارم وشاید دوستان دیگری که تخصص در این رشته دارند راهنمای بهتری از این حقیر برای پاسخگویی به شما باشند وصرفا برای بی پاسخ نماندن سوال شما بنده اقدام به درج حاشیه کردم ولا غیر ولی تجربه شخصی من اینو میگه که بخونید ومعانی شعر ومنظور شاعر رو درک کنید واشعاری رو که پسندیدید سعی در حفظ کردن اونها کنید  بعد از مدتی خود ، شاعر یا شاید بهتر بگم شاعر های مورد علاقه تون رو پیدا خواهید کرد  مثلا بنده با خوندن اشعار حضرت مولانا واقعا به وجد میام شاید کس دیگری این لذت رو از شاهنامه یا غزلیات حافظ ببره  شعر پروین  ،شهریار ،سنایی ،نظامی ،شاملو ،سهراب ،عطار ،عراقی ،خیام ،ابوسعیدو....هرکدام لطف خودش رو داره  به قول معروف هرگلی بویی داره توصیه بنده اینه تا فرصت باقیست بخونید ومعنی رو درک کنید  حفظ کنید  ولذت ببرید ودیگران را هم در این ِلذت سهیم کنید موفق ،سرافراز وشاد وخرم باشید

همایون در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۲۱:۳۳ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۲۰۴۰:

در فرهنگ ایران در شاهنامه  انسان شاه است و انسان پهلوان است 

نخستین انسان شاه هم هست که کیومرث نام دارد و با او نامه شاهی انسان آغاز میگردد، و سپس شاه کامل پدیدار می شود که فریدون نام دارد و فردوسی به خواننده می‌گوید که فریدون تویی

در زمان منوچهر پهلوان پیدا می شود سام و سپس زال و سیمرغ که یاری دهنده پهلوانان است نگهدارنده زال و زاینده رستم

و اینگونه در کنار شاهی انسان مقام پهلوانی نیز می یابد 

در شاهنامه موبدان هم هستند که همواره به شاه و‌پهلوان کمک می‌کنند و آینده را می بینند و راهنمایان هستند ولی پس از کیخسرو بزرگ‌ اینان جایگاه خود را گم می‌کنند و آنرا در حکومت و شاهی جستجو می‌کنند 

این جلال دین است که جایگاه حقیقی یک موبد خدا شناس را در چهره شمس پیدا می‌کند و فرهنگ ایران را گسترش می دهد 

و می گوید که مقام  انسان تا حد خدایی بالاست و خدا تویی

مقام انسان حد و اندازه ندارد از سویی تا حیوانی پایین و از سویی تا خدایی بالاست

ااز فرش تا عرش می‌تواند پرواز کند و دیگران را نیز چون سیمرغ با خود بپروراند و بزایاند

عظیم توکلی در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۲۰:۴۶ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۰۵:

با سلام

در مورد بیت قلم صنع: با توجه به طنز رندانه ای که حافظ بهش دست یافته میشه گفت پیر گفته هیچ خطایی در خلقت راه نداره و آفرین بر این دیدگاه که از خطاهای خلقت چشم پوشی میکنه.

به این بیت توجه کنید " به پیر میکده گفتم که چیست راه نجات   بخواست جام می و گفت: عیب پوشیدن " یعنی در عین اینکه جام می رو به دست میگیره به من میگه راه نجات عیب پوشی هست و توقع داره که حافظ هم عیب میخواری پیر را پوشیده نگه داره

از جهت دیگه با توجه به اینکه یکی از افرادی که بر تفکر حافظ تاثیر داره امام محمد غزالی هست ( امام محمد غزالی تاثیر زیادی بر عرفای بعد از خودش داشته و مثلا مولانا هم تحت تاثیر اندیشه های غزالی بوده ) و از  امام محمد غزالی نقل شده که " لیس فی الامکان احسن مما کان " میتونیم نظر پیر در این بیت رو در راستای این نظر غزالی بدونیم.

حبیب شاکر در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۲۰:۰۹ دربارهٔ خیام » رباعیات » رباعی شمارهٔ ۱۳:

ای دل غم و شادی تو دست خویش است

نه دست زمانه که خودش درویش است

گر شاد کنی دلی ،دلت شاد شود

ور ریش کنی دلی ،دل تو ریش است

محسن رضایی در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۶:۵۳ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱ - سرآغاز:

با سلام شعر بسیار زیبا و پرمعنا و عارفانه ای هست

شهاب عمرانی در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۶:۳۸ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۷۶۷:

کل من علیها فان و یبقی وجه ربک ذوالجلال و الاکرام (الرحمن ۲۶ و ۲۷)

به از این چه شادمانی که تو جانی و جهانی/ چه غم است عاشقان را که جهان بقا ندارد

 

 

محسن رضایی در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۵:۵۹ دربارهٔ مولانا » مثنوی معنوی » دفتر اول » بخش ۱ - سرآغاز:

با سلام شعر بسیار زیبا و پرمعنا و عارفانه ای هست

عظیم توکلی در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۵:۳۶ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۱۹:

با سلام

در مورد خوانش استاد شجریان و اینکه درست خونده یا نه: در واقع خوانش استاد دلیل بر درست یا غلط بودن  شعر نیست ( در تصحیح علمی متون قدیمی چند اصل وجود داره و محققان بزرگ در این مورد مقالات فراوانی نوشتن و معمولا در ابتدای هر اثری که تصحیح میکنن با ذکر جزییات و توضیحات کامل شیوه کار خود رو تشریح میکنن.

بعنوان مثال استفاده از قدیم ترین نسخه ها و مقابله با باقی نسخ قدیمی و از این دست قواعد ) در مورد اثار سعدی بهترین و کاملترین مجموعه کلیات سعدی به تصحیح فروغی هست که شامل هزلیات هم هست. پس اینکه استاد چطور این شعر رو خوندن دلیل بر درست یا غلط بودن اون کلمه نیست و باید ضبط درست ابیات بر اساس نسخه فروغی مد نظر باشه. در عین حال آوای آسمانی استاد شجریان فارغ از اینکه یک شعر رو صحیح یا غلط یا کامل یا ناقص بخونه بخودی خود مسحور کننده و شورانگیز هست و من بهیچ عنوان قصد جسارت به ساحت آن بزرگوار رو ندارم و اینکه خود من بشدت علاقمند به هنر بی بدیل ایشون هستم.

در مورد بیت نفحات صبح دانی ... استنباط من به این شکل هست: نفحات صبح به معنی ابتدای صبح و گرگ و میش هست و معنی اینطور میشه که سعدی وقتی در طول شب به اسمان نگاه میکنه درخشش ستاره ها رو به شکل معشوق میبینه که نقاب یا پارچه ای روی صورت خودش کشیده و از فرط نورانی بودن چهره معشوق از سوراخ های نقاب مقداری نقاط نورانی به چشم میخوره و وقتی شب به صبح میرسه مانند این هست که معشوق نقاب خودش رو کم کم برمیداره و چهره نورانی خودش رو نشون میده پس اینکه سعدی نفحات صبح رو دوست داره به این دلیل هست که تمام شب محو تماشای چهره معشوق از پشت نقاب هست و در نهایت جایزه خودش رو با برداشته شدن نقاب معشوق میگیره هرچند که از فرط نورانی بودن فقط نور نصیبش بشه.

نفس خروس بگرفت...: به نظر من این مصراع پرسشی هست و نه خبری به این معنی که ایا نفس خروس گرفته که یک نوبت بخواند و مژده صبح را بدهد؟

نبی گیلانی در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۵:۳۵ دربارهٔ پروین اعتصامی » دیوان اشعار » قصاید » قصیدهٔ شمارهٔ ۱۲:

بیت ۲۵ وزنش درست نیست

مگر این که نون سرنگونت کند  را ساکن بخوانیم که دشوار است و رایج نیست.

باید

بهل که عاقبت کار سرنگون کندت

باشد

حسین کاویانی در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۵:۲۵ دربارهٔ عطار » منطق‌الطیر » بیان وادی فقر » حکایت مفلسی که عاشق پسر پادشاه شد و بدین گناه او را محکوم به مرگ کردند:

در بیت ۹۲ 

دست بگشاده چو برقی جسته‌ای

وز خلاشه پیش برقی بسته‌ای

در مصرع دوم منظور از پیش برق، سد کوچکی است از جنس سنگ و علف که بر سر جوی می‌بستند...

در اصل این واژه پیش وَرْغ است و در فرهنگ انجمن آرای ناصری رضا قلی خان هدایت این واژه به صورت صحیح آمده

خلاشه نیز به فتح خاء به معنی خس و خاشاک روی آب است.

 

 

رضا در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۴۱ در پاسخ به میثم ح دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۵۵:

دقیقا همونطور که گفتین این شهودی بوده که مولانا دچارش شاده یا در خواب یا در مراقبه و برای درکش نیاز به خوابگذار هست و یا باید در آن مقام باشی تا بفهمی

نرگس خراسانی در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۳۷ دربارهٔ وطواط » قصاید » شمارهٔ ۷ - در ستایش افضل‌الدّین خاقانی:

این قصیده‌ شماره ۵ از دیوان مجیر بیلقانی به تصحیح آقای منوچهر مرتضوی می‌باشد

رضا در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۳۶ در پاسخ به علی دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۵۵:

پرسید یکی که عاشقی چیست گفتم که چو ما شوی ندانی

رضا در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۱۱:۳۶ دربارهٔ مولانا » دیوان شمس » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۵۵:

این غزل در مقام فقر و فناست

فرهاد شیرین جو در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۰۴:۳۷ در پاسخ به سیدعلی (رضا) ساقی دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۸۴:

بسیار زیبا. از خواندن نوشته شما لذت بردم

ملیکا رضایی در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۰۲:۱۰ دربارهٔ مولانا » فیه ما فیه » فصل بیست و یکم - الاصل ان یحفظ ابن چاوش حفظ الغیب:

حقیقتا تا اینجا که سعی کردم همه لغات عربی را به یاد بیاورم و کمابیش ترجمه کردم ..شب بر دوستان نیک باد

انشالله ، فردا ادامه ترجمه هم میزارم قریب به نیمی مانده ولی واقعا خستگی نمی‌گذارد ...ببخشایید به لطف

ملیکا رضایی در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۰۲:۰۸ دربارهٔ مولانا » فیه ما فیه » فصل بیست و یکم - الاصل ان یحفظ ابن چاوش حفظ الغیب:

ببخشایید ویرایش کردم کمی ولی باز اشتباه شد!

ادامه :پس انجام بده آنرا که سود برساند تورا و میشود صاف و نورانی دلت و به خوبی نصیحت میکند تورا و تو آن شفقت و نصیحت را میگیری به یک علت و سببی .آیا چنین مردی غرض یا دشمنی دارد با تو، نیست دشمنی که هر گاه حاصل شود برایت ذوقی و شوری از شراب و خمر حرام یا به هر دشمن خود راضی می شوی و از آنان می گذری و می خواهی پا و دست آنان را ببوسی و کافر و مؤمن آن ساعت در نظر تو یک چیز است پس شیخ صلاح الدین اصل این ذوق است و دریایی از ذوق نزد او چگونه میشود برای او با یکی هدف غرضی...

 

عظیم توکلی در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۰۱:۳۱ دربارهٔ حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۱۹۶:

با سلام

در دوره زندگی حافظ مکتب عرفانی و نظری ابن عربی در حال فراگیر شدن بوده و شاه نعمت ا... ولی هم پیرو مکتب ابن عربی بوده. در مورد اینکه کلمه شاه نشان بزرگی و عظمت ایشون بوده باید بگم این اشتباه هست. نامگذاری صوفیه با اسامی مرکب دارای کلمه شاه در پیروان مکتب ابن عربی بسیار شایع هست. میتونید اسامی مشایخ متصوفه در دوره صفویه و قاجاریه و علی الخصوص متصوفه هند رو جستجو کنید و ببینید که به مرور این مورد افزایش پیدا میکنه هرچند که شاید شاه نعمت ا... ولی جزو اولین افرادی باشه که از کلمه شاه در اسم خودش استفاده کرده.

اما حافظ همچنان از مکتب عرفان خراسان پیروی میکرده. شادروان دکتر زرین کوب در کتاب " ازکوچه رندان " آثاری که حافظ مطالعه کرده بوده و تحت تاثیر اونا بوده رو برشمرده که اکثر اونا مربوط به قبل از دوره مغول هستن.

از طرف دیگه طنز و کنایه در اشعار حافظ فراوان هست.فارغ از اینکه این غزل قبل یا بعد از غزل شاه نعمت ا... سروده شده باشه کنایه حافظ به مدعیان تو خالی در بیت اول واضح هست. پیشنهاد میکنم کتاب " تاریخ عصر حافظ " نوشته دکتر قاسم غنی رو مطالعه کنید تا پی به عمق بحران اخلاقی و ابتذال دوره زندگی حافظ ببرید و طبیعتا در چنین جامعه ای افراد شیاد و مدعی که فقط ظاهر رو ساختن و از معنا تهی هستن بازار بسیار مناسبی جهت ابراز وجود دارن.

نکته دیگه ای که باعث اختلاف بین عزیزان هست اینه که در شرح و توضیح اشعار حافظ گاها از اصطلاحات مکتب ابن عربی استفاده میشه و سعی بر تفسیر اشعار حافظ بر پایه تفکرات ابن عربی هست مانند شرح سودی بر حافظ اما باید برای تفسیر و توضیح اشعار حافظ از مکتب عرفان خراسان استفاده بشه ( این اشتباه در مورد مولانا هم متاسفانه بسیار اتفاق افتاده و شادروان بدیع الزمان فروزانفر در کتاب " شرح مثنوی شریف " به این نکته اشاره کرده و اشعار مولانا رو بر اساس مکتب عرفان خراسان شرح کرده ).منظور من از مکتب خراسان عرفان و تصوف تا قبل از دوره ابن عربی هست که اکثرا در خراسان زندگی میکردن و شرح حال بزرگان اونها در تذکره الاولیا شیخ عطار و رساله قشیریه ذکر شده و البته مولانا و حافظ جزو اخرین پیروان این مکتب بودن و به دلیل حمله مغول و همچنین تشکیل مبانی عرفانی ابن عربی مکتب خراسان به محاق میره و مکتب ابن عربی فراگیر میشه.

در مورد اینکه حافظ عارف یا صوفی بوده یا نه باید عرض کنم که حافظ با تظاهر به عرفان یا تصوف ( مانند دستگاه آموزش مرید و اینجور مسائل ) که در اون دوره رو به گسترش بوده مخالف بوده. در پایان نظر دکتر شفیعی کدکنی در مورد حافظ رو یادآور میشم که در یک  پانویس یکی از آثارشون ( حضور ذهن ندارم کدام اثر ) نوشتن " و من حافظ را عرفان نمیدانم، او عرفان است و چیز دیگر "

برقرار باشید

شیدا در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۲۴ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۰۰:۴۳ دربارهٔ فروغی بسطامی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۴۰۳:

شعر بسیار دلنشینی هست اجرای استاد دل ها هم مثل همیشه درجه یک و محشر 

رحمت خداوند بر این نی زنان دلشده باد یادشون همیشه ماناس در دل ها 

Mitral در ‫۴ سال و ۸ ماه قبل، شنبه ۲۳ بهمن ۱۴۰۰، ساعت ۲۳:۳۰ دربارهٔ سعدی » دیوان اشعار » غزلیات » غزل شمارهٔ ۶۱۰:

غزل 610 :

خودپرستان نظر به شخص کنند

پاک بینان به صنع ربانی

:)

غزل 93 :

باور مکن که صورت او عقل من ببرد 

عقل من آن ببرد که صورت نگار اوست

گر دیگران به منظر زیبا نظر کنند 

ما را نظر به قدرت پروردگار اوست 

:)

غزل 166 :

من نه آن صورت پرستم کز تمنای تو مستم

هوش من دانی که بردست؟ آنکه صورت می نگارد 

:)

غزل 439 :

تنگ چشمان نظر به میوه کنند

ما تماشاکنان بستانیم

تو به سیمای شخص می نگری

ما در آثار صنع حیرانیم

:)

غزل 393 :

گر به رخسار چو ماهت صنما می نگرم

به حقیقت اثر لطف خدا می نگرم 

:)

همه باهم قرابت معنایی دارند :")

واقعا زیباست !

^_^

۱
…
۱۶۳۵
۱۶۳۶
۱۶۳۷
۱۶۳۸
۱۶۳۹
…
۵۸۵۵