بخش ۷۸ - توضیح بزرجمهر درباره مرغ سیاه و خواب شاه
پس از روم و قیصر زبان برگشاد
همیکرد زان قفل و زان درج یاد
به شاه جهان گفت بوزرجمهر
که تابان بدی تا بتابد سپهر
یکی انجمن درج در پیش شاه
به پیش بزرگان جوینده راه
به نیروی یزدان که اندیشه داد
روان مرا راستی پیشه داد
بگویم به دَرج اندرون هرچ هست
نسایم بران قفل وآن درج دست
اگر تیره شد چشم، دل روشن است
روان را ز دانش همی جوشن است
ز گفتار او شاد شد شهریار
دلش تازه شد چون گل اندر بهار
ز اندیشه شد شاه را پشت راست
فرستاده و درج را پیش خواست
همه موبدان وردان را بخواند
بسی دانشی پیش دانا نشاند
ازان پس فرستاده را گفت شاه
که پیغام بگزار و پاسخ بخواه
چو بشنید رومی زبان برگشاد
سخنهای قیصر همه کرد یاد
که گفت از جهاندار پیروز جنگ
خرد باید و دانش و نام و ننگ
تو را فر و برز جهاندار هست
بزرگی و دانایی و زور دست
همان بخرد و موبد راهجوی
گو بر منش کو بود شاه جوی
همه پاک در بارگاه تواند
وگر در جهان نیکخواه تواند
همین درج با قفل و مهر و نشان
ببینند بیدار دل سرکشان
بگویند روشن که زیر نهفت
چه چیزست وآن با خرد هست جفت
فرستیم زین پس به تو باژ و ساو
که این مرز دارند با باژ تاو
وگر باز مانند ازین مایه چیز
نخواهند ازین مرزها باژ نیز
چو دانا ز گوینده پاسخ شنید
زبان برگشاد آفرین گسترید
که همواره شاه جهان شاد باد
سخندان و با بخت و با داد باد
سپاس از خداوند خورشید و ماه
روان را به دانش نماینده راه
نداند جز او آشکارا و راز
به دانش مرا آز و او بینیاز
سه دُرست رخشان به درج اندرون
غلافش بود ز آنچ گفتم برون
یکی سفته و دیگری نیم سفت
دگر آنک آهن ندیدهست جفت
چو بشنید دانای رومی کلید
بیاورد و نوشینروان بنگرید
نهفته یکی حقه بُد در میان
به حقه درون پردهٔ پرنیان
سه گوهر بدان حقه اندر نهفت
چنان هم که دانای ایران بگفت
نخستین ز گوهر یکی سفته بود
دوم نیم سفت و سیم نابسود
همه موبدان آفرین خواندند
بدان دانشی گوهر افشاندند



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این بخش از شاهنامه، کسری نوشین روان به بزرجمهر میگوید که انجمنی در پیش او برگزار شده و او خواهان شناخت بیشتر از قفل و درج است. بزرجمهر پس از تأکید بر اهمیت دانش و راستی، به شاه میگوید که قلب روشن و پر از علم خود را در گوشهای از تفکر و اندیشه قرار دهد. شاه از این گفتار خوشحال میشود و دستور میدهد تا موبدان را جمع کنند و از رومیان پیام بگیرد. پس از شنیدن سخنان قیصر، کسری بر اهمیت خرد و دانش در پادشاهی تأکید میکند و تصمیم میگیرد که گوهرهایی را به عنوان هدیه برای بیزاری از جنگ بفرستد. در نهایت، دانای رومی به گنجینهای از سه گوهر میرسد که بزرجمهر به آن اشاره کرده بود و همه موبدان به دانایی او آفرین میگویند.
هوش مصنوعی: پس از آن که روم و قیصر (امپراتور روم) به گفتگو آمدند، به یاد قفل و درب (که نشانههای قدرت و سلطنت هستند) صحبت کردند.
هوش مصنوعی: بوزرجمهر به شاه جهان (کسری) گفت که تو درخشان و نورانی بودی، تا زمانی که آسمان (سپهر) روشن و تابان باشد.
هوش مصنوعی: در برابر شاه، گروهی جمع شدهاند و بزرگان به دنبال راهی برای حل مشکلات و مسائل هستند.
هوش مصنوعی: با یاری خداوند، که به من اندیشه و عقل عطا کرده است، روح من را به راستگویی و درستکرداری واداشته است.
هوش مصنوعی: من میگویم در درون قفلنشستهی هر چیز، هر آنچه هست را بیان کنم و بر آن قفل بزنم، تا در آن درج شود.
هوش مصنوعی: اگر چشمها تیره و ناامید باشند، دل همچنان روشن و امیدوار است؛ دانایی و آگاهی مانند زرهای برای روان (روح) انسان عمل میکند و آن را محافظت میکند.
هوش مصنوعی: شاه از سخنان او شاد و خرسند شد و دلش مانند گلی که در بهار شکفته میشود، سرشار از تازگی و خوشحالی گردید.
هوش مصنوعی: شاه از فکر و اندیشهاش احساس خوشحالی و قوت قلب کرده است و به همین خاطر، به دنبال فرستادن پیام یا سفیری برای خواست و درخواست خود میباشد.
هوش مصنوعی: شاه دستور داد همه موبدان (روحانیان و دانشمندان) و وردان (عالمین و افسونگران) را جمع کنند تا در مقابل دانا (مردی با دانش و حکمت) بنشینند و از علم و دانش او بهرهمند شوند.
هوش مصنوعی: پس از آن، شاه به فرستاده دستور داد که پیام را برساند و پاسخ را نیز بگیرد.
هوش مصنوعی: وقتی که شاه ایرانی پادشاه روم، قیصر، را شنید که با زبان رومی شروع به صحبت کرد، به یاد همه سخنان او افتاد.
هوش مصنوعی: کسی که از پادشاه پیروزمند سخن میگوید، میگوید که برای پیروزی در جنگ، انسان باید دارای خرد، دانش، نام نیک و افتخار باشد.
هوش مصنوعی: تو از صفات یک پادشاه بزرگ چون فر و عظمت و دانش و قدرت برخورداری.
هوش مصنوعی: بخرد و موبدی که در جستجوی راه است، همان کسی است که در مقام شاه باید بر اساس خرد و دانش خود عمل کند.
هوش مصنوعی: در بارگاه شاه، همه افراد میتوانند پاک و بدون آلودگی باشند، و اگر در جهان، نیکوکار و نیکاندیش باشند، میتوانند در دل مردم نیز محبوب و محترم باشند.
هوش مصنوعی: بیدار دلان و تیزهوشان میتوانند این درِ قفلخورده و دارای نشانهها و مهرها را ببینند.
هوش مصنوعی: بگویید روشن است که زیر این پوشش و پنهانی چه چیزی قرار دارد و آن چیزی که در زیر است، با خرد و درک تناسب دارد.
هوش مصنوعی: از این پس برای تو مالی (باژ) و خوراک (ساو) فرستاده خواهد شد، زیرا این مرزها با مالیات و فرستادن غله تأمین میشوند.
هوش مصنوعی: اگر دوباره مانند این موضوع چیزی نخواهند، از این مرزها نیز مالیات و عوارضی نخواهند گرفت.
هوش مصنوعی: وقتی دانا از گوینده جواب را شنید، زبان به سخن گشود و او را ستایش کرد.
هوش مصنوعی: خداوند همیشه شاه جهان را شاد و خوشبخت نگه دارد، کسی که در گفتار دانشمند است و با انصاف و عدل رفتار میکند.
هوش مصنوعی: از خداوند خورشید و ماه که نماد روشنایی و دانش هستند، سپاسگزاری میشود، زیرا آنان نمایندهای برای هدایت و راهنمایی انسانها به سوی شناخت و حقیقت هستند.
هوش مصنوعی: جز خداوند هیچکس از رازها و امور پنهان باخبر نیست و تنها اوست که به دانش من واقف است، در حالی که او هیچ نیازی به من ندارد.
هوش مصنوعی: درون غلاف او سه گوهر روشن و درخشان وجود داشت که به خاطر آنچه گفتم، نمایان است.
هوش مصنوعی: یکی از مواد را میتوان به سادگی تغییر داد و به کمک آن مواد دیگری به وجود آورد. اما یکی از آنها به دلیل نداشتن مواد اولیه و امکان دسترسی به آهن، ناپایدار و ضعیف است و به اصطلاح مثل آهن قوی نیست.
هوش مصنوعی: وقتی دانای رومی (بزرجمهر) صدای آنها را شنید، کلیدی آورد و به نوشینروان (شاه) نگاه کرد.
هوش مصنوعی: در میان پردهٔ نازک و زیبا، یک جادو یا حقهای پنهان بود.
هوش مصنوعی: سه گوهر در آن حقه مخفی شده بود، بهگونهای که دانای ایران (یعنی فردوسی یا کسی که داناییاش در داستان مشهور است) بیان کرده است.
هوش مصنوعی: اولین گوهر در حقه، یک مروارید کاملاً سفت بود، دومین گوهر نیمه سفت و نقرهای بود که ارزشی نداشت.
هوش مصنوعی: همهٔ موبدان (مردم با دانش و دانایان) به خاطر آن دانشمند که دانشی ارزشمند و گرانبها ارائه داد، او را ستایش کردند.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.