بخش ۲۹ - بخشش کشور بر پهلوانان، نکوهش بیداد یزدگرد و پیمان داد شاه با زیردستان
چو از کار رومی بپردخت شاه
دلش گشت پیچان ز کار سپاه
بفرمود تا موبد رایزن
بشد با یکی نامدار انجمن
ببخشید روی زمین سربسر
ابر پهلوانان پرخاشخر
درم داد و اسپ و نگین و کلاه
گرانمایه را کشور و تاج و گاه
پر از راستی کرد یکسر جهان
وزو شادمانه کهان و مهان
هرانکس که بیداد بد دور کرد
به نادادن چیز و گفتار سرد
وزان پس چنین گفت با موبدان
که ای پرهنر پاکدل بخردان
جهان را ز هرگونه دارید یاد
ز کردار شاهان بیداد و داد
بسی دست شاهان ز بیداد و آز
تهی ماند و هم تن ز آرام و ناز
جهان از بداندیش در بیم بود
دل نیکمردان به دو نیم بود
همه دست کرده به کار بدی
کسی را نبد کوشش ایزدی
نبد بر زن و زاده کس پادشا
پر از غم دل مردم پارسا
به هر جای گستردن دست دیو
بریده دل از بیم گیهان خدیو
سر نیکویها و دست بدیست
در دانش و کوشش بخردیست
همه پاک در گردن پادشاست
که پیدا شود زو همه کژ و راست
پدر گر به بیداد یازید دست
نبد پاک و دانا و یزدانپرست
مدارید کردار او بس شگفت
که روشن دلش رنگ آتش گرفت
ببینید تا جم و کاوس شاه
چه کردند کز دیو جستند راه
پدر همچنان راه ایشان بجست
به آب خرد جان تیره نشست
همه زیردستانش پیچان شدند
فراوان ز تندیش بیجان شدند
کنون رفت و زو نام بد ماند و بس
همی آفرین او نیابد ز کس
ز ما باد بر جان او آفرین
مبادا که پیچد روانش ز کین
کنون بر نشستم بر گاه اوی
به مینو کشد بیگمان راه اوی
همی خواهم از کردگار جهان
که نیرو دهد آشکار و نهان
که با زیردستان مدارا کنیم
ز خاک سیه مشک سارا کنیم
که با خاک چون جفت گردد تنم
نگیرد ستمدیدهای دامنم
شما همچنین چادر راستی
بپوشید شسته دل از کاستی
که جز مرگ را کس ز مادر نزاد
ز دهقان و تازی و رومی نژاد
به کردار شیرست آهنگ اوی
نپیچد کسی گردن از چنگ اوی
همان شیر درنده را بشکرد
به خواری تن اژدها بسپرد
کجا آن سر و تاج شاهنشهان
کجا آن بزرگان و فرخ مهان
کجا آن سواران گردنکشان
کزیشان نبینم به گیتی نشان
کجا ان پری چهرگان جهان
کزیشان بدی شاد جان مهان
هرانکس که رخ زیر چادر نهفت
چنان دان که گشتست با خاک جفت
همه دست پاکی و نیکی بریم
جهان را به کردار بد نشمریم
به یزدان دارنده کو داد فر
به تاج و به تخت و نژاد و گهر
که گر کارداری به یک مشک خاک
زیان جوید اندر بلند و مغاک
همانجا بسوزم به آتش تنش
کنم بر سر دار پیراهنش
وگر در گذشته ز شب چند پاس
بدزدد ز درویش دزدی پلاس
به تاوانش دیبا فرستم ز گنج
بشویم دل غمگنان را ز رنج
وگر گوسفندی برند از رمه
به تیره شب و روزگار دمه
یکی اسپ پرمایه تاوان دهم
مبادا که بر وی سپاسی نهم
چو با دشمنم کارزاری بود
وزان جنگ خسته سواری بود
فرستمش یکساله زر و درم
نداریم فرزند او را دژم
ز دادار دارنده یکسر سپاس
که اویست جاوید نیکیشناس
به آب و به آتش میازید دست
مگر هیربد مرد آتشپرست
مریزید هم خون گاوان ورز
که ننگست در گاو کشتن به مرز
ز پیری مگر گاو بیکار شد
به چشم خداوند خود خوار شد
نباید ز بن کشت گاو زهی
که از مرز بیرون شود فرهی
همه رای با مرد دانا زنید
دل کودک بیپدر مشکنید
از اندیشهٔ دیو باشید دور
گه جنگ دشمن مجویید سور
اگر خواهم از زیردستان خراج
ز دارنده بیزارم و تخت عاج
اگر بدکنش بد پدر یزدگرد
به پاداش آن داد کردیم گرد
همه دل ز کردار او خوش کنید
به آزادی آهنگ آتش کنید
ببخشد مگر کردگارش گناه
ز دوزخ به مینو نمایدش راه
کسی کو جوانست شادی کنید
دل مردمان جوان مشکنید
به پیری به مستی میازید دست
که همواره رسوا بود پیر مست
گنهکار یزدان مباشید هیچ
به پیری به آید به رفتن بسیچ
چو خشنود گردد ز ما کردگار
به هستی غم روز فردا مدار
دل زیردستان به ما شاد باد
سر سرکشان از غم آزاد باد
همه نامداران چو گفتار شاه
شنیدند و کردند نیکو نگاه
همه دیده کردند پیشش پر آب
ازان شاه پردانش و زودیاب
خروشان برو آفرین خواندند
ورا پادشا زمین خواندند


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
جمشید (اشاره) کیکاووس (اشاره) یزدگرد بزهگر
هوش مصنوعی: بهرام گور پس از پیروزی بر رومیان، نگران حال سپاه و کشور میشود و تصمیم میگیرد که پاداشی به پهلوانان بدهد. او به موبدان دستور میدهد تا همراه یک قهرمان مشورت کنند و در نهایت کشور را بین پهلوانان تقسیم میکند. سپس به نکوهش بیدادگری یزدگرد میپردازد و بر ضرورت عدالت تأکید میکند. بهرام به زیردستانش توصیه میکند که باید در کارهای خود دیانت و نیکوکاری را پیشه کنند و از بیداد دوری گزینند. او بر یکدلی در جامعه و مراقبت از نیکوکاری تأکید میکند و در نهایت از خدای یکتا خواسته که بر آنان لطف کند و حال زیردستان را شاد نگه دارد. همه مردان نیکنام به او پاسخ میدهند و رفتارهای او را ارج مینهند.
هوش مصنوعی: پس از اینکه شاه به کار پادشاهی روم پرداخت، دلش از کار سپاه به تردید و ناامیدی افتاد.
هوش مصنوعی: شاه فرمان داد تا موبدی که در کارهای حکومتی مشاور بود، با یکی از مردان نامآور و برجسته مشورت کند و جلسهای تشکیل دهد.
هوش مصنوعی: بهرام گور زمین را به پهلوانان بزرگ که شجاعت و دلاوری دارند، هدیه کرد و به آنها احترام گذاشت.
هوش مصنوعی: بهرام گور در این بیت، انواع هدایای ارزشمند و ثروت، از جمله درم (پول)، اسب، نگین، و کلاههای گرانبها را به همراه کشور و تاج و مقام برای پهلوانان تقسیم میکند.
هوش مصنوعی: جهان را کاملاً مملو از راستی و درستکاری کرد و به همین دلیل، مردم و بزرگان از آن شادمان شدند.
هوش مصنوعی: هر کسی که از ظلم و ستم دوری کند و چیزی را ندهد و با سخنان سرد و بیاحساس صحبت نماید، در واقع به دست خود خیر و خوشی را از خود دور کرده است.
هوش مصنوعی: پس از آن به موبدان گفت که ای افراد باهنر، پاکدل و دانا.
هوش مصنوعی: دنیا را از هر چیزی که میشناسید، از کردار و رفتار شاهانِ ظالم و عادل آگاهی دهید.
هوش مصنوعی: بسیاری از پادشاهان به خاطر ستمگری و حرص و آز خود، دستشان از قدرت و سلطنت خالی مانده و جسمشان نیز از آرامش و نعمت دور شده است.
هوش مصنوعی: جهان به خاطر افکار منفی و بداندیشی، در خطر و تردید بود و دل مردان نیکخواه به دو قسمت تقسیم شده بود؛ یعنی عدهای نگران وضعیت بودند و عدهای دیگر دلسرد و ناامید.
هوش مصنوعی: کسانی که دست به کارهای بد زدهاند، در تلاش برای نیکوکار شدن نیستند و تلاش ایزدی (خداوندی) بر آنها تأثیر نمیگذارد.
هوش مصنوعی: هیچکس نباید بر زنان و فرزندان ظلم کند، که پادشاه باعث غم دل مردمان نیکوکار است.
هوش مصنوعی: هر جا که دیو (نماد شر) دستش را دراز کند، قلبها از ترس و ناامیدی از زندگی و خوشیها شکسته و افسرده میشود.
هوش مصنوعی: خیر و نیکی در سر انسان نهفته است، اما بدی و زشتی در دست اوست؛ در حقیقت، تنها با دانش و تلاش میتواند به خردمندی و فضیلت دست یابد.
هوش مصنوعی: همه مردم زیر بار پادشاه هستند و هر آنچه خوب یا بد در جامعه وجود دارد، از او ناشی میشود.
هوش مصنوعی: اگر پدر (یزدگرد) به ستم و بیداد دست بزند، انسانی پاک و دانا و پرستندهٔ خدا نخواهد بود.
هوش مصنوعی: رفتار او بسیار عجیب و غریب است، زیرا دل روشنش دچار خشم و غضب شده است.
هوش مصنوعی: جم و کاوس، پادشاهان بزرگ، چه کارهایی انجام دادند که از دست دیوان (موجودات شرور) فرار کردند و به سوی زندگی و رستگاری نجات یافتند.
هوش مصنوعی: پدر (جم یا کاووس) همچنان به دنبال راهی برای کمک به فرزندانش رفت و با خرد و عقل خود، به سراغ آنها رفت، ولی در نهایت به حالتی ناامید و دلسرد فرورفت.
هوش مصنوعی: همه زیر دستان به خاطر خشم و رفتار تند او (بهرام گور) مضطرب و ناامید شدند و دچار پریشانی گشتند.
هوش مصنوعی: او اکنون رفته و فقط نام بدی از او باقی مانده است و هیچ کس برای او آفرینی نخواهد کرد.
هوش مصنوعی: برای جان او از ما دعا کنید که مبادا به خاطر کینه، روحش آزار ببیند.
هوش مصنوعی: اکنون بر throne او نشستهام و بهشت (مینوی) قطعاً راهی به سوی او میبرد.
هوش مصنوعی: من از خداوند جهان میخواهم که به من نیرو و قدرتی بدهد، چه در برابر چشمها و چه در خفا.
هوش مصنوعی: باید با زیر دستان با مهربانی و مدارا رفتار کنیم تا از خاک سیاه، یعنی سختیها و مشکلات، آسایش و زندگی بهتری بسازیم.
هوش مصنوعی: اگر بدن من با خاک یکی شود، به هیچوجه اجازه نمیدهم ستمدیدهای به دامن من پناه بیاورد یا به من نزدیک شود.
هوش مصنوعی: شما باید حقیقت را در زندگی بپذیرید و با دل پاک و خالی از کمبودها به آن بپردازید.
هوش مصنوعی: تنها مرگ است که هیچکس از مادر متولد نمیشود، چه از نژاد دهقان (ایرانی)، چه از نژاد تازی (عرب) و چه از نژاد رومی.
هوش مصنوعی: قصد او مانند شیر است و هیچکس نمیتواند از چنگ او بگریزد یا به راحتی از زیر فشار او خارج شود.
هوش مصنوعی: بهرام گور که همچون شیر شجاع است، همانطور که او را درنده و قوی میدانند، در مقابل زشتی و خواری تن اژدها قرار میگیرد و به او تسلیم نمیشود.
هوش مصنوعی: کجاست آن سر و تاج پادشاهان و کجاست آن بزرگان و افراد خوشبخت؟
هوش مصنوعی: کجا آن سواران بزرگ و شجاعی هستند که هیچ نشانی از آنان در دنیا نمیبینم؟
هوش مصنوعی: کجا آن زیبایانی که چهرهای پریگونه دارند در دنیا هستند که به خاطر آنها جان بزرگمردان شاد میشود؟
هوش مصنوعی: هر کس که چهرهاش زیر چادر پوشیده شده است، بدانید که به زیر خاک رفته و مرده است.
هوش مصنوعی: همهٔ کارهای خوب و نیک را انجام دهیم و نباید جهان را به خاطر کردارهای بد قضاوت کنیم.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که یزدان، خدای بزرگ و دارنده همه چیز، به او (شاه) بخشیده است زیبایی و قدرت را که با تاج و تخت و نژاد و کیش (سلسله یا خانوادهای که از آن ناشی میشود) همراه است.
هوش مصنوعی: اگر کسی در دنیای بزرگی مانند کوه یا دره، به خاطر یک مشک خاک، ظلمی کند و ضرر ببیند، این رفتار او نادرست و ناپسند است.
هوش مصنوعی: اگر کسی بدی کند، من در همان جا نابودش میکنم و به آتش میزنم، طوری که فقط پیراهنش بر سر دار بماند.
هوش مصنوعی: اگر در گذشته به مدت چند شب از درویش، دزدی انجام دهد و او را غافلگیر کند، این کار او را ناپسند و زشت میدانم.
هوش مصنوعی: به خاطر کار بدی که انجام داده، لباس نازک و زیبایی از گنجینهام برای او فرستاده و با این کار، میخواهم دل غمگینان را از رنجهایی که کشیدهاند، شاد کنم.
هوش مصنوعی: اگر گوسفندی از گله به سرقت برود، در شب تار و در حین روزگار سخت، چه بر سرش میآید.
هوش مصنوعی: من قصد دارم که یک اسب ارزشمند را به عنوان عوض و جبران خسارت بدهم، تا مبادا نیازی به تشکر از او پیدا کنم.
هوش مصنوعی: هرگاه با دشمنم درگیر جنگی بود و در آن جنگ، سواری فرسوده و خسته وجود داشت.
هوش مصنوعی: من برای فرزند او یک سال تمام زر و جواهر نمیفرستم، چرا که او را در اندوه و غم میبینم.
هوش مصنوعی: باید از خدای یگانه که همه چیز را اداره میکند، سپاسگزاری کرد؛ چون اوست که همیشه نیکخواه و نیکی را میشناسد.
هوش مصنوعی: به آب و آتش دست نزنید، مگر آنکه شخصیتی برجسته و آتشپرست به شما اجازه دهد.
هوش مصنوعی: نباید خون گاوهای نیرومند را ریزید، زیرا کشتن گاو در مرز ننگ و عیب است.
هوش مصنوعی: از پیری، گاو دیگر کارایی ندارد و در نظر صاحبش افت کرده و بیارزش شده است.
هوش مصنوعی: نباید از ریشه و اصل خود کشتگا (زمین زراعی) گاو را رها کرد، چرا که او باید از مرز بیرون برود و به فردی فرهیخته تبدیل شود.
هوش مصنوعی: همه باید به نظر و تدبیر فرد دانا گوش دهید و با او موافقت کنید، زیرا نباید دل کودک یتیم را بشکنید.
هوش مصنوعی: از اندیشه و فکر شریر دوری کنید و در زمان جنگ، دشمن را نسنجید و دنبال خوشگذرانی و مهمانی نباشید.
هوش مصنوعی: اگر بخواهم از زیر دستانم مالیات بگیرم، باید از کسی که صاحب ثروت است، دوری کنم و از تاج و تخت خود لذت نبرم.
هوش مصنوعی: اگر یزدگرد پدر، بدکرداری کرده، ما به خاطر آن بدیاش، او را مجازات کردهایم.
هوش مصنوعی: همه شما باید از رفتار او خوشنود باشید و در دلتان نسبت به او احساس آزادی و رهایی کنید، مانند آتش که احساس حرارت و زندگی میدهد.
هوش مصنوعی: آیا خدایی که او را آفریده است، گناهش را میبخشد و او را از دوزخ به بهشت رهنمون میکند؟
هوش مصنوعی: کسی که جوان است، باید خوشحالی کند و دل مردان جوان را نشکند و باعث دلشکستگی آنها نشود.
هوش مصنوعی: پیران نباید به شرابخواری و فریبکاری دست بزنند، زیرا کسی که همیشه فساد و رسوایی دارد، حتی در سن پیری نیز همچنان بدنام خواهد ماند.
هوش مصنوعی: هیچگاه به گناهکار بودن خود پیش خداوند (یزدان) راضی نباشید، زیرا در پیری ممکن است نتایج بد آن را در رفتن به سرای دیگر تجربه کنید.
هوش مصنوعی: وقتی که خداوند از ما راضی شود، دیگر لازم نیست نگران غم و اندوه فردا باشیم.
هوش مصنوعی: امیدوارم دل زیر دستان شاد باشد و سرکشان از غم و اندوه رهایی یابند.
هوش مصنوعی: همه بزرگان و نامآوران وقتی سخنان پادشاه را شنیدند، رفتار خوبی از خود نشان دادند و به آن توجه کردند.
هوش مصنوعی: همه، چشمانشان را به سوی او دوختند و دیدند که از حضور آن شاه دانشمند و سریعالعمل، اشکهای پرآب در چشمانشان جاری شده است.
هوش مصنوعی: همه مردم به خاطر سرودن و شجاعت به بهرام گور آفرین گفتند و او را شایستهٔ پادشاهی بر زمین دانستند.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۵ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.