گنجور » مولانا » دیوان شمس » غزلیات

مولانا » دیوان شمس » غزلیات »

غزل شمارهٔ ۷۳۸

مطربم سرمست شد انگشت بر رق می‌زند

پرده عشاق را از دل به رونق می‌زند

رخت بربندید ای یاران که سلطان دو کون

ایستاده بر فراز عرش سنجق می‌زند

اولیا و انبیا حیران شده در حضرتش

یحیی و داوود و یوسف خوش معلق می‌زند

عیسی و موسی که باشد چاوشان درگهش

جبرئیل اندر فسونش سحر مطلق می‌زند

جان ابراهیم مجنون گشت اندر شوق او

تیغ را بر حلق اسماعیل و اسحق می‌زند

احمدش گوید که واشوقا لقا اخواننا

در هوای عشق او صدیق صدق می‌زند

لیلی و مجنون به فاقه آه حسرت می‌خورند

خسرو و شیرین به عشرت جام راوق می‌زند

شمس تبریز ایستاده مست در دستش کمان

تیر زهرآلود را بر جان احمق می‌زند

رستم و حمزه فکنده تیغ و اسپر پیش او

او چو حیدر گردن هشام و اربق می‌زند

کیست آن کس کو چنین مردی کند اندر جهان

شمس تبریزی که ماه بدر را شق می‌زند

هر که نام شمس تبریزی شنید و سجده کرد

روح او مقبول حضرت شد اناالحق می‌زند

ای حسام الدین تو بنویس مدح آن سلطان عشق

گرچه منکر در هوای عشق او دق می‌زند

منکرست و روسیه ملعون و مردود ابد

از حسد همچون سگان از دور بق بق می‌زند

حاشیه‌ها

با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.

وزن:	فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
قالب شعری:	غزل
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۱۳

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به ستایش شمس تبریزی می‌پردازد و او را به عنوان محور عشق و محبوبیت معرفی می‌کند. مطرب با نغمه‌سرایی و عشق بازی‌های او را به طور زنده به تصویر می‌کشد و همه مارا به جشن و شادی در حضور شمس دعوت می‌کند. شخصیت‌های مهم تاریخی و مذهبی همچون یحیی، داوود، عیسی و موسی در حیرت از مقام والای شمس قرار دارند و عشق او را الهام‌بخش می‌دانند. شمس در اینجا از قدرت و جذبه‌ای فوق‌العاده برخوردار است که می‌تواند دل‌ها را مجذوب کرده و بر سرنوشت افراد تأثیر بگذارد. شاعر در پایان از حسام‌الدین می‌خواهد تا مدح این سلطان عشق را بنویسد و اظهار می‌کند که مراکز ناپاک و منکران در برابر عشق او جز حسد و نفرت چیزی نخواهند داشت.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# مطربم سرمست شد انگشت بر رق می‌زند

پرده عشاق را از دل به رونق می‌زند

هوش مصنوعی: من در حال سرمستی هستم و با انگشت بر ساز می‌زنم. نغمه‌ای که اجرا می‌کنم، احساسات عاشقان را از دل برمی‌کشاند و موجب نشاط و شوق می‌شود.

اخطار: برگردان‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

# رخت بربندید ای یاران که سلطان دو کون

ایستاده بر فراز عرش سنجق می‌زند

هوش مصنوعی: ای دوستان، با دل شیرینی و شادی آماده باشید، زیرا سلطان جهانیان در بالای عرش (جایگاه عالی) با شادی و نشاط مشغول نواختن ساز است.

# اولیا و انبیا حیران شده در حضرتش

یحیی و داوود و یوسف خوش معلق می‌زند

هوش مصنوعی: اولیا و پیامبران در مقام و عظمت او حیرت‌زده شده‌اند و یحیی، داوود و یوسف در این مقام زیبا و با شکوه به نغمه‌سرایی مشغولند.

# عیسی و موسی که باشد چاوشان درگهش

جبرئیل اندر فسونش سحر مطلق می‌زند

هوش مصنوعی: عیسی و موسی، که هر دو پیامبرانی بزرگ هستند، در مقام خدمت به خداوند در نزدیکیشان قرار دارند. جبرئیل، فرشته‌ای که پیام‌ها را از سوی خداوند به پیامبران می‌رساند، در این مکان ویژگی‌های خاص و تأثیرگذار خود را با جادوی کلامش به نمایش می‌گذارد.

# جان ابراهیم مجنون گشت اندر شوق او

تیغ را بر حلق اسماعیل و اسحق می‌زند

هوش مصنوعی: در دل ابراهیم، به خاطر عشق به خدا، حالت دیوانگی پیدا شده است و او چنان شوق و اشتیاقی دارد که به خاطر آن، آماده است تا تیغ را بر حلقه‌های اسماعیل و اسحاق فرزندانش بگذارد.

# احمدش گوید که واشوقا لقا اخواننا

در هوای عشق او صدیق صدق می‌زند

هوش مصنوعی: حضرت احمد (پیامبر اسلام) می‌گوید که در شوق دیدار برادران خود، در عشق او (خدا) صدیق (دوست و راستگو) می‌زند.

# لیلی و مجنون به فاقه آه حسرت می‌خورند

خسرو و شیرین به عشرت جام راوق می‌زند

هوش مصنوعی: لیلی و مجنون، که نماد عشق پاک و بی‌نتیجه هستند، در حال غم و حسرت زندگی می‌کنند، در حالی که خسرو و شیرین، نماد عشق کامیاب، در نعمت و شادی زندگی می‌کنند و جام را به شادی سر می‌کشند.

# شمس تبریز ایستاده مست در دستش کمان

تیر زهرآلود را بر جان احمق می‌زند

هوش مصنوعی: شمس تبریز مست ایستاده است و با کمان، تیر زهرآلودی را به سمت جان نادانی می‌زند.

# رستم و حمزه فکنده تیغ و اسپر پیش او

او چو حیدر گردن هشام و اربق می‌زند

هوش مصنوعی: شمس تبریزی به حدی قدرتمند و با عظمت است که حتی شخصیت‌های بزرگ و قهرمانان تاریخ مانند رستم و حمزه، که شمشیر و سپرشان را در مقابل او انداخته‌اند، در برابرش چیزی نیستند و او به شکلی تواناتر از حیدر (علی) بر سر هشام و اربق (دو شخصیت معروف) می‌زند.

# کیست آن کس کو چنین مردی کند اندر جهان

شمس تبریزی که ماه بدر را شق می‌زند

هوش مصنوعی: این بیت به شمس تبریزی اشاره دارد و می‌پرسد که آن شخص چیست که در دنیا همچون او, قدرت انجام کارهای فوق‌العاده و شگفت‌انگیز را دارد، چراکه او به قدری بزرگ است که می‌تواند ماه را دو نیم کند.

# هر که نام شمس تبریزی شنید و سجده کرد

روح او مقبول حضرت شد اناالحق می‌زند

هوش مصنوعی: هر کس که نام شمس تبریزی را بشنود و در مقابل او سجده کند، روحش در نظر خداوند مورد قبول قرار می‌گیرد و به حقیقت می‌رسد.

# ای حسام الدین تو بنویس مدح آن سلطان عشق

گرچه منکر در هوای عشق او دق می‌زند

هوش مصنوعی: حسام‌الدین (لقب یکی از نزدیکان مولانا) تو باید مدح و ستایش آن سلطان عشق را بنویسی، هرچند که کسانی که منکر عشق هستند، به خاطر حسد و کینه چون سگان دور او پارس می‌کنند.

# منکرست و روسیه ملعون و مردود ابد

از حسد همچون سگان از دور بق بق می‌زند

هوش مصنوعی: کسی که منکر عشق است و در نتیجه از نعمت‌ها و خوبی‌های او محروم می‌شود، به خاطر حسادت مانند سگان که از دور پارس می‌کنند، فقط صدای حرص و طلب او را می‌زند.

غزل شمارهٔ ۷۳۸ به خوانش عندلیب
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

پیشنهاد مشق شعر

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه

معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۸ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

لبیک یا حسین (ع) در ‫۱۰ سال و ۶ ماه قبل، پنجشنبه ۹ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۱۴:۳۱ نوشته:

از یک صوفی گمراه انتظاری جز این نیست که شمس تبریزی صوفی مسلک را از تمام انبیا و اوصیا بالاتر می داند!!!
مردی به امام صادق(ع) عرض کرد : در این زمان قومی پیدا شده اند که به آنها صوفی می گویند. درباره آنها چه می فرمایید؟
امام (ع) در پاسخ فرمود :
آنها ( صوفیان ) دشمنان ما هستند ، پس هرکس به آنها میل پیدا کند از آنان است و با آنها محشور خواهد شد به زودی کسانی پیدا می شوند که ادعای محبت ما را می کنند و به ایشان نیز تمایل نشان می دهند ، خود را به ایشان تشبیه نموده و لقب آنان را بر خود می گذارند و گفتارشان را تأویل می کنند . بدان که هرکس به ایشان تمایل نشان دهد ؛ از ما نیست و ما از او بیزاریم و هرکس آنها را رد کند مانند کسی است که در حضور پیامبر (ص) با کفار جهاد کرده است.»
(سفینة البحار چاپ فراهانی ج2 ص57 و در چاپ اسوه قم ج5 ص 197)
(منهاج البراعه علامه خوئی ج6 ص304) .
(کشکول علامه بحرانی ج3 ص229)

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

ادب دوست در ‫۱۰ سال و ۶ ماه قبل، پنجشنبه ۹ اردیبهشت ۱۳۹۵، ساعت ۲۱:۲۰ نوشته:

شاه بیت این غزل( بیت الغزل) که تکلیف جمله انبیا و بزرگان از جمله رستم دستان را روشن کرده است باید این بیت باشد:

شمس تبریز ایستاده مست ، در دستش کمان
تیر زهر آلود را بر جان احمق میزند.
( شمس به تیراندازی معروف و مشهور نبوده است و در حال مستی گمان نمی رود بتواند به هدف مورد نظر بلخی بزند ، شاعر می بایست نگران خویش بوده باشد)

ابراهیم در ‫۱۰ سال و ۲ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۲ مرداد ۱۳۹۵، ساعت ۱۱:۰۲ نوشته:

واقعا جای تاسف داره که هنوز منظور شاعر را کسی متوجه نشده
هر که نام شمس تبریز را شنید و سجده کرد
و شمس تبریز ماه بدر را دو نیم کرد.
منظور خداست
نه شخص

بهار در ‫۲ سال و ۸ ماه قبل، یکشنبه ۶ اسفند ۱۴۰۲، ساعت ۰۷:۵۳ پاسخ داده:

بخدا که ما چند ساله می گیم منظورِ حضرت مولانا از شمس فقط خداوند هست و این در خیلی از غزلیاتش مشهوده ولی نمیفهمم چرا بقیه متوجه نمیشن ...ممنون از درک شما👌🏻

علی در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۶ مهر ۱۳۹۶، ساعت ۱۳:۵۴ نوشته:

این غزل یکی از بهترین اشعار مولوی است. منظور مولوی اتفاقا دقیقا خود شمس الدین تبریزی است و نه خداوند یا هر منظور دیگر. مولوی کسی نیست که بخواهد سخنش را در لفافه های گمراه کننده بپیچد. برعکس به وضوح حرفش را می‌زند. اگر کسی گمان می‌کند منظور مولوی از "شمس" فلان و بهمان است و منظورش "شمس الدین تبریزی" نیست، مولوی را نمی‌شناسد.

همایون در ‫۸ سال و ۸ ماه قبل، پنجشنبه ۱۹ بهمن ۱۳۹۶، ساعت ۰۰:۰۴ نوشته:

مستی در عرفان به معنی‌ در هم آمیختن همه صفات نیک آدمی است و حالتی که به انسان دست می‌‌دهد که صدق و فقر و عشق و هستی‌ و خیال را یکجا در خود تجربه و احساس می‌‌کند و سرمستی نشانه اوج این حالت است و مطرب آن بخش خود آگاهی‌ در انسان است که در چنین حالی‌ بیدار و آماده کار می‌‌شود تا از هستی‌ نوایی تازه بر آرد و یگانگی آن را و بی‌ پایانی آن را به سراید، گوش نا محرم و نا آشنا نمی تواند دوام بیاورد و اینجا کم می‌‌آورد و احساس حماقت به او دست می‌‌دهد و ناگزیر حماقت خود را آشکار می‌‌سازد، جلال دین در یک جلد از کتاب ماهنامه خود یا همان مثنوی معروف نیز از ادبیاتی بهره می‌‌جوید تا حماقت‌ها را آشکار سازد و شنونده نا محرم را از ادامه آن باز می‌‌دارد
اینجا نه سخن ردّ بزرگان است بلکه اثبات بزرگی است اینکه شمس با این عظمت پیدا می‌‌شود که مورد تحسین عالم و آدم قرار می‌‌گیرد خود باعث امیدواری و سعادت انسان است و خوش حالی‌ همه پیغامبران است که در راه خود موفق بوده اند تا انسان را به عظمت خود باز گردانند و رسالت خود را به انجام برسانند.
شمس خود قربانی حسادت‌های افرادی شد که نمی توانند بزرگی انسان را ببینند زیرا خود را عاجز و درمانده می‌‌بینند و بزرگی‌ را فقط مخصوص رستم و افراد دیگر می‌‌دانند که در تاریخ بوده اند و دیگر پیدا نمی شوند، این خود درسی‌ بزرگی‌ بود که شمس به جلال دین داد که بزرگی‌ را در خود بجو نه هیچ جای دیگر

امیر در ‫۷ سال و ۳ ماه قبل، شنبه ۲۹ تیر ۱۳۹۸، ساعت ۲۰:۵۴ نوشته:

صحبت های جناب همایون منطقی تر و نزدیکتر به حقیقت نشون میده!
چیزی که واضح و شکی توش نیست عظمت و بزرگی دینی و عرفانی مولانا و شمس هست. و افرادی که سعی در تخریب این شخصیت های بزرگ ادبی و عرفانی میزنند، در واقع "از حسد همچون سگان از دور بق بق میزنند".
برای درک بزرگی این عزیزان همین کافیه که اثرات جاودانشون رو با چشم دل مطالعه کنیم. و اگه جایی منظور و مفهوم اصلی قسمتی از مطالب رو نمیفهمیم سعی در تخریب نکنیم!! و اینم فراموش نکنیم که شاید قسمتی از مطالب ذکر شده در آثار این عزیزان تحریف شده باشه که دور از منطق و عقل هم نیست.. تنها قرآن هست که اطمینان از عدم تحریفش داریم. نه هیچ چیز دیگه.
کافیه کمی از مقالات شمس رو بخونید تا متوجه درجه فهم و ایمان و شخصیت بی نظیرش رو درک کنید.. (البته متن کتاب کمی سنگینه)
و تازه این کتاب نوشته ی صحبت های شمس توسط شاگردهاش بوده.
نهایتا صحبتم رو با این جمله ی زیبای شمس کوتاه میکنم:
معرفت در دل است، شهادت بر زبان است و خدمت بر اندام.
از دل، شناخت و شفقت بر خلق..
از زبان، ذکر و خوش زبانی بر خلق..
و از اندام پرستش و یاری دادن بر خلق..
اگر از دوزخ رستن خواهی خدمت کن،
اگر بهشت خواهی طاعت کن،
اگر شفاعت خواهی نیت کن،
و اگر مولا خواهی رو بدو آر که همان ساعت بیابی!

حمید فاتح نیا در ‫۴ سال و ۱۱ ماه قبل، یکشنبه ۳۰ آبان ۱۴۰۰، ساعت ۰۷:۲۸ نوشته:

مولوی یک انسان بوده ،با تمام خوبی ها و بدی ها و امکان خطا و اشتباه !به باور من این بیت را نیز باید در کنار طامه بافی های صوفیانه او که فراوان در دیوان شمس مشاهده می شود ،تفسیر کرد و البته که منظور شاعر خدا نیست و به قرینه های غیر قابل انکار شخص شمس تبریزی می باشد.

اشتباه اصلی را کسانی مرتکب شده و می شوند که مولوی را بیشتر از آنچه هست بزرگ می کنند و اشتباه بزرگتر از آن کسانی هست که بی آن که خود به مطالعه همراه با فکر زندگی شمس و مولوی بپردازند ،اسیر اغراق هایی می شوند که دیگران در مورد این دو نفر کرده اند .

من اساسا با هر گونه قدیس سازی مخالفم و مولوی را نیز انسانی عادی می دانم که اتفاقا دارای اشکالات نظری و خصوصا عملی فراوانی است ،کسی نمی تواند سکوت مولانا در قبال کشته شدن دختر ۱۵ ساله اش به دست شمس ۶۷ ساله ،صرفا به خاطر شکاک بودن شمس و طرفه از آن بدتر افتادن به دنبال شمس ،شهر به شهر و کو به کو جهت بازگرداندن مجدد شمس ،پس از واقعه کشتن فاطمه خاتون را نشان بزرگی و عارف بودن این دو نفر بداند !!!در این خصوص سخن فراوان است و مجال کم و فقط در یک کلام نباید اسیر هیچ نام بزرگی شد .

مصطفی خدایگان در ‫۱ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۲۵ مرداد ۱۴۰۴، ساعت ۰۸:۴۰ پاسخ داده:

شما از لزوم مطالعه سخن می گویید اما خود اندکی نخوانده اید و فقط به شنیده ها کفایت می کنید؟! کیمیا در زمان مرگ با شمس زوج نبوده و اصلا دختر مولانا نبوده!! لطفا از کتاب ملت عشق دست بکشید!

رضا از کرمان در ‫۱ سال و ۲ ماه قبل، شنبه ۲۵ مرداد ۱۴۰۴، ساعت ۱۰:۳۸ پاسخ داده:

درود بر شما

در خصوص کتاب ملت عشق دقیقا درست فرمودید ومتاسفانه نباید یک کتاب رمان را با یک کتاب تاریخ اشتباه گرفت خانم الیف شافاک صرفا یک رمان را با دو موضوع متفاوت هم زمان پیش برده واصلا موضوعاتی که در مورد زندگی وروابط شمس ومولانا در رمان آورده بر پایه مستندات تاریخی نیست و زاییده ذهن نویسنده است ودر باره شخص مولانا لازم است بگویم تا کنون انسانی به ژرفنگری ایشان پا به منصه ظهور نگذاشته واین اغراق وغلو نیست و واقعیت محض است.

شاد باشید

همایون در ‫۲ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۸ مرداد ۱۴۰۳، ساعت ۲۳:۲۰ نوشته:

خدا بزرگ است اما آنها که خود را مدافع خدا میدانند کوچک اند ولی فکر می‌کنند بزرگند و بخود اجازه می‌دهند که به آسانی سخنانی بر زبان بیاورند که عیب و هنرشان را هویدا میسازد

خدا جهان بیکران است زمان بی مرز است و هرگز نیازی به مدافع و پشتیبان ندارد و حتی خنده‌ دار هم میشود که کسی در برابر عارفان بیمانندی چون شمس و جلال‌دین نقش خداشناسی را بازی کند

یکی از بزرگی های خدا همین پیدا شدن عارفان بلند پایه چون بایزید و خرفانی و بوسعید و حلاج و عین‌قضات و سهروردی و عطار و سنایی و شمس و جلال‌دین است که شادی و ذوق پیام‌آوران زمینی اند

کردگار زمین را به انسان سپرده است تا پادشاهی کند و پهلوانی و آفریدگاری و رادمانی

کاسه های داغ‌ تر از آش که به زیر چادر دین جای گرفته‌اند و هرکدام دین خود را برتر میدانند چون میخواهند جایی در بهشت داشته باشند نمیتوانند سخن جانانه و صادقانه عارفی چون شمس را پی ببرند، بهتراست به حکایت زندگی جلال‌دین نگاه دیگری بیاندازند تا درهای بهشت برآنان گشوده شود

جلال‌دین خود از دین‌شناسان عالیرتبه بود و مدتی با شمس به گفتگو نشست تا دین حقیقی را شناخت و آن لباس ژنده دینی گذشته را از تن درآورد و گفت مرده بدم زنده شدم

راه دین راه بی پایان است راه خدا اینچنین است اگر آن دین حقیقی باشد نه برای روزی و برای نعمت های بهشت و عافیت‌طلبی، هرچند از همگان چنین توقعی نمیرود لیکن همگان بهتر است حد خود را بدانند و تشت خود را از بام نیاندازند

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

غزل شمارهٔ ۷۳۸

تازه‌های نرم‌افزار گنجور