راه فقر است ای برادر فاقه در وی رفتن است
وندرین ره نفس کُش، کافر ز بهر کشتن است
نفس اماره و لوامهست و دیگر ملهمه
مطمئنه با سه دشمن در یکی پیراهن است
خاک و باد و آب و آتش در وجود خود بدان
رو درین معنی نظر کن صدهزاران روزن است
چار نفس و چار طبع و پنج حس و شش جهت
هفت سلطان با ده و دو جمله با هم دشمن است
نفس را مَرکب مساز و با مراد او مرو
همچو خر در گل بمانَد گرچه اصلش توسن است
از در دروازهٔ لا تا به دارالملک شاه
هفهزار و هفصد و هفتاد راه و رهزن است
خواجه دارد چار خواهر مختلف اندر وجود
نام خود را مرد کرده پیش ایشان چون زن است
در شریعت کی روا باشد دو خواهر یک نکاح
در طریقت هر دو را از خود مبرا کردن است
سوزنی را پایبند راه عیسی ساختند
حب دنیا پایبند است ار همه یک سوزن است
هیچ دانی از چه باشد قیمت آزادهمرد
بر سر خوان خسیسان دست کوته کردن است
بر سر کوی قناعت حجرهای باید گرفت
نیم نانی میرسد تا نیم جانی در تن است
گر ز گلشنها براند ما به گلخنها رویم
یار با ما دوست باشد گلخن ما گلشن است
ای سنایی فاقه و فقر و فقیری پیشه کن
فاقه و فقر و فقیری عاشقان را مَسکن است



با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به توصیف راه فقر و فاقه میپردازد و آن را به عنوان راهی مقدس و ارزشمند معرفی میکند. او به جنگ با نفس و دغدغههای دنیوی اشاره دارد و میگوید که در وجود انسان، عناصر مختلفی مانند خاک، باد، آب و آتش وجود دارند که در حال تقابل با یکدیگرند. سنایی بر این باور است که آدمی باید از شیوههای دنیوی دوری کند و قناعت را در زندگی برگزیده و به آرامش برسد. او همچنین به ارزشهای اخلاقی اشاره میکند و تأکید میکند که زندگی در فقر و قناعت، برای عاشقان حقیقی، مسکن و آرامش است. در نهایت، سنایی به جانبداری از فقر به عنوان یک فضیلت پرداخته و آن را راهی برای نزدیکی به حقیقت میداند.
هوش مصنوعی: برادر، راه فقر به این معناست که در این مسیر، فقر و تنگدستی وجود دارد و در این راه نفس سرکش وجود دارد که کافرانه تلاش میکند تا انسان را از پای درآورد.
هوش مصنوعی: نفس انسان دارای سه جنبه است: نفس اماره که به گناه و زشتی امر میکند، نفس لوامه که ملامتگر است و انسان را به خطاهایش آگاه میکند، و نفس مطمئنه که مایه آرامش و اطمینان روح است. این سه جنبه همچون یک پیراهن بر تن انسان، در جدال و نبرد با یکدیگر قرار دارند.
هوش مصنوعی: در وجود انسان، چهار عنصر اصلی یعنی خاک، باد، آب و آتش وجود دارد که هر یک نمایانگر بخشی از ذات او هستند. بنابراین به این حقیقت توجه کن که از این چهار عنصر، به طور نامحدود راهها و امکانات مختلفی برای شناخت و درک خود و جهان وجود دارد.
هوش مصنوعی: وجود آدمی از چهار نفس (عوامل درونی)، چهار طبع (خلق و خوی)، پنج حس (حواس پنجگانه) و شش جهت (جهات فضایی) تشکیل شده است. این عناصر با یکدیگر در تعارض و دشمنیاند، و همچنین هفت سلطان (شخصیتها یا ارکان درونی) نیز با دوازده جمله (احتمالاً اشاره به ویژگیهای انسانی) به نوعی در تضاد و دشمنیاند.
هوش مصنوعی: نفس را وسیلهای برای تحرک قرار نده و دنبال خواستههای آن نرو، زیرا اگر مثل الاغ در گل بمانی، حتی اگر اصل و ذات آن قدرت و توانایی باشد، به جایی نخواهی رسید.
هوش مصنوعی: از دروازهٔ شهر (لا) تا دربار شاه (دارالملک)، هفده هزار و هفتصد مسیر و دزدان وجود دارند.
هوش مصنوعی: خواجه (مرد) چهار خواهر دارد که هر کدام ویژگیهای خاصی دارند و او خود را به جای آنان زنانه جلوه میدهد.
هوش مصنوعی: در دین و شریعت، ازدواج با دو خواهر همزمان مجاز نیست، اما در عرف و طریقت عرفانی میتوان به طور معنوی هر دو خواهر را از خود آزاد دانست و به آنها محبت ورزید.
هوش مصنوعی: ایرادی ندارد اگر سوزنی را پایبند و در راه عیسی قرار دهند، چرا که حب دنیا هم چنان آدمی را وابسته به خود میکند، حتی اگر در مقایسه با آن سوزن کوچک باشد.
هوش مصنوعی: هیچ میدانی قیمت و ارزش یک مرد آزاده در چیست؟ این است که در جمع و میهمانی افراد پست و بیارزش، دستش را از درخواست و وابستگی کوتاه نگه دارد.
هوش مصنوعی: باید در محلهٔ قناعت (رضایت به داشتههای اندک) خانهای اجاره کرد، زیرا با همین مقدار نان کم، میتوان تا زمانی که جان در بدن هست زندگی کرد.
هوش مصنوعی: اگر ما را از گلستانها و باغها به جاهای بیسر و سامان ببرند، یار ما همیشه با ما خواهد بود و در کنار او، آنجا هم برای ما مثل باغ و گلستان است.
هوش مصنوعی: ای سنایی، رنج و فقر و زندگی در فقر را برگزین؛ زیرا فقر و زندگی در فقر، برای عاشقان، جایگاه و سرپناه است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
روی آن تُرک جهان آرای ماه روشن است
زلف او در تیره شب بر ماه روشن جوشن است
تاکه او را جوشن است از تیره شب بر طرف ماه
راز من در عشق او پیدا چو روز روشن است
تا گلی نو بشکفد هر ساعتی بر روی او
[...]
تا خیال آن بت قصاب در چشم من است
زین سبب چشمم همیشه همچو رویش روشن است
تا بدیدم دامن پر خونش چشم من ز اشگ
بر گریبان دارم آنچ آن ماه را بر دامن است
جای دارد در دل پر خونم آن دلبر مقیم
[...]
اینزمان کز آسمان تابنده ماه بهمن است
زال زرگر نیست آتش از چه تیغش زاهن است
آتش اندر خرمن ما زد رخت وین روشن است
خال مشکین تو بر رخ دانه ای زین خرمن است
آن رخ نازک چو آب از دیده رفت اما هنوز
نقش خالت چون سیاهی مانده در چشم من است
تو مرا چشمی و تا بر بام و روزن آمدی
[...]
نرگس رعنا اگر چشم و چراغ گلشن است
لاله یی کز خون دل دارد نشان چشم من است
حاجت گفتن ندارد حال من ای شمع حسن
قصه جانسوزی پروانه حرفی روشن است
دست چون در خون من دارد! اگر با دیگری
[...]
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.