گدایی شنیدم که در تنگجای
نهادش عُمَر پای بر پشتِ پای
ندانست درویشِ بیچاره کاوست
که رنجیده دشمن نداند ز دوست
برآشفت بر وی که کوری مگر؟
بدو گفت سالارِ عادل عُمَر
نه کورم ولیکن خطا رفت کار
ندانستم از من گنه در گذار
چه منصف بزرگانِ دین بودهاند
که با زیردستان چنین بودهاند
فروتن بوَد هوشمندِ گُزین
نهد شاخِ پُرمیوه سَر بر زمین
بنازند فردا تواضعکنان
نگون از خجالت سرِ گردنان
اگر میبترسی ز روزِ شمار
از آن کز تو ترسد خطا درگذار
مکُن خیره بر زیردستان ستم
که دستی است بالایِ دستِ تو هم


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این شعر، شاعر به موضوع تواضع و ادبیات اخلاقی میپردازد. او داستانی از یک درویش را نقل میکند که در جای تنگی نشسته است و با سختی مواجه میشود. کمتوجهی او به موقعیت سختش باعث بروز کدورت میشود. شاعر با اشاره به اینکه افراد بزرگ باید با زیر دستان با مهربانی و تواضع رفتار کنند، به اهمیت مودت و فروتنی در روابط انسانی میپردازد. او همچنین یادآور میشود که حتی اگر کسی در موقعیت قدرت باشد، نباید بر دیگران بتازند و باید به یاد داشته باشد که خود نیز ممکن است دچار خطا شود. تواضع و احترام نسبت به دیگران از ویژگیهای مهم یک فرد خردمند است.
شنیدهام که در گذرگاهی تنگ و شلوغ، پای خلیفه عمر ناخواسته بر پشت پای گدایی رفت.
آن گدای بینوا نشناخت که چه کسی پا روی پایش گذاشته است؛ چراکه انسانِ آسیبدیده و رنجور در هنگام خشم، توانایی تشخیص دوست را از دشمن ندارد.
گدا با عصبانیت بر سر او فریاد زد: «مگر کوری؟» عمر، آن پیشوای دادگر، در پاسخش گفت:
کور نیستم، بلکه اشتباهی پیش آمد و متوجه نشدم؛ از گناه و تقصیر من چشمپوشی کن و مرا ببخش.
بزرگان دین چه انسانهای باانصاف و منصفی بودهاند که در برابر زیردستان و فرودستانِ جامعه تا این اندازه متواضع و بردبار رفتار میکردند.
انسان دانا و برگزیده همواره اهل تواضع است؛ همانند شاخه درختی که هرچه پربارتر و پرمیوهتر باشد، سنگینتر شده و بیشتر سر به زیر و نزدیک زمین خم میشود.
در فردای قیامت، انسانهای فروتن احساس سربلندی و افتخار میکنند؛ اما گردنکشان و متکبران از شرمساری سر به زیر و سرافکنده خواهند بود.
اگر از حسابوکتابِ روز قیامت هراس داری، از لغزش و خطای فردی که ضعیفتر از توست و از قدرت تو میترسد، بگذر و عفو پیشه کن.
بیهوده و گستاخانه بر افراد ناتوان و زیردست خود ستم روا مدار؛ زیرا فراموش نکن که بالاتر از قدرت و دستِ تو نیز قدرتی برتر (قدرت پروردگار) حاکم است.
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.