قصیدهٔ شمارهٔ ۲۷ - ایضا در مدح شیخ ابواسحاق و ایوانی که او در شیراز میساخت میگوید
نفخات نسیم عنبر بار
میکند باز جلوه در گلزار
باز بر باد میدهد دل را
شادی پار و عشرت پیرار
دست موسی است در طلیعهٔ صبح
دم عیسی است در نسیم بهار
ناسخ نسخهٔ صحیفهٔ باغ
کرد منسوخ طبلهٔ عطار
روی گل زیر قطرهٔ شبنم
چون عرق کرد عارض دلدار
سبزه متفون طرهٔ سنبل
سرو مجنون شیوهٔ گلنار
غرقه در جوی گشته نیلوفر
زان میان بیدمشگ جسته کنار
تا گرد زد بنفشه طرهٔ جعد
غنچه بگشاد نافه‌های تتار
سرو و سوسن ز عطف باد سحر
متمایل نه مست نه هشیار
لاله بشکفت و باده صافی شد
ساقیا خیز و جام باده بیار
فصل گل را به خرمی دریاب
وقت خود را به نای و نی خوش‌دار
دست در زن به دامن گل و مل
می‌سرا هر دمی سنائی وار
«بعد از این دست ما و دامن دوست
پس از این گوش ما و حلقهٔ یار»
بر سمن نعره برگشاد تذرو
در چمن نعره برکشید هزار
شد ز آواز طوطی و دراج
گشت از نالهٔ چکاوک و سار
باغ پر پرده‌های موسیقی
راغ پر لحن‌های موسیقار
بلبل از شاخ گل به صد دستان
مدح سلطان همی کند تکرار
جم ثانی جمال دنیی و دین
ناصر شرع احمد مختار
پادشاه جهان ابواسحاق
آن جهان را پناه و استظهار
خسرو تاج بخش تخت نشین
شاه دریا نوال کوه وقار
آفتابیست آسمان رفعت
آسمانیست آفتاب شعار
چتر او را سپهر در سایه
منجقش را ستاره در زنهار
عرض از مبدعات کون و مکان
زبدهٔ حاصلات هفت و چهار
قبهٔ بارگاه ایوانش
برتر از هفت کوکب سیار
بزم را همچو حاتم طائی
رزم را همچو حیدر کرار
تیغ او چیست برق حادثه‌زای
رمح او چیست ابر صاعقه بار
بیرقش شیر اژدها پیکر
رایتش اژدهای شیر شکار
زویکی رای و صد هزار سپاه
زویکی مرد و صد هزار سوار
پرتو رای اوست آنکه از او
گرم گشت آفتاب را بازار
جرم خور تیره رای او روشن
عقل کف خفته بخت او بیدار
ذال با نون و دال از هجرت
رای خسرو بر آن گرفت قرار
کز پی روز بار و بزم طرب
این عمارت بنا کند معمار
وهم چون دید طرح او از دور
گفت از عجز یا اولی الابصار
این چه رسمیست بیکران وسعت
وین چه نقشیست آسمان کردار
عقل کل یا مهندس فلکست
بر زمین گشته بر چنین پرگار
گر کسی شرح این بنا گفتی
عقل باور نکردی این گفتار
لیک چون دیده دید و حس دریافت
عقل حس را کجا کند انکار
مرحبا ای به طرح خلد برین
حبذا ای به وضع دار قرار
صحن تو جانفزا چو صحن بهشت
شکل تو دلربا چو طلعت یار
روح شاید بنات را بنا
نوح ز یبد سرات را نجار
شمشه‌های تو آفتاب شعاع
سقفهای تو آسمان کردار
طاق اعلات تا ابد ایمن
از زلازل چو گنبد دوار
نقش دیوارهای را دایم
نصرت و فتح بر یمین و یسار
آسمان بر در تو چون حلقه
اختران تخته‌هاش را مسمار
شاید ار زانکه آشیانه کند
نسر طائر در او پرستووار
میکند این عمارت عالی
همت شاه شمه‌ای اظهار
ایکه آثار خسروان زمین
در اقالیم دیده‌ای بسیار
این عمار نگر بدیدهٔ عقل
بر تو تا کشف گردد این اسرار
آن آثاره تدل علیه
فانظرو افانظرو الی‌الاثار
تا غم عشق دلبران باشد
طرب عاشقان خوش گفتار
اهل دل تا کنند پیوسته
طلب نیکوان شیرین کار
اندرین بارگاه با تعظیم
اندرین تختگاه با مقدار
سال و مه کام‌ران و شادی کن
روز و شب عیش ساز و باده گسار
دور حکمت فزون ز حصر قیاس
سال عمرت برون ز حد شمار
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش شیخ ابواسحاق و ایوانی که او در شیراز ساخته است، می‌پردازد. او با توصیف طبیعت و زیبایی‌های بهار، حال و هوای سرزندگی و خوشی را به تصویر می‌کشد. همچنین، شاعر از قدرت و جمال شیخ ابواسحاق به عنوان پادشاهی چیره‌دست و سخاوتمند یاد میکند که در عین قدرت، بخشندگی و مهربانی را فراموش نمی‌کند. در ادامه، او عمارت شیخ را به بهشت تشبیه کرده و به ویژگی‌های منحصر به فرد آن اشاره میکند. در پایان، او آرزو میکند که سال‌ها زندگی خوش و پر از شادی برای او و اهل دل ادامه یابد.
هوش مصنوعی: نسیم خوشبو مانند عطر عنبر است و دوباره جلوه‌ای زیبا در گلزار ایجاد میکند.
هوش مصنوعی: دل را با نسیم بهاری شاد کرده و شادی و سرور را به خاطر می‌آورد که همچون پارچه‌ای ظریف و زیبا است.
هوش مصنوعی: دست موسی (موسی) در ابتدای صبح، نشانه‌ای از قدرت و معجزات اوست، و دم (نفس) عیسی (عیسی مسیح) در نسیم بهار، بیانگر حیات و تازگی این فصل است. این بیت به زیبایی و شکوه طبیعت اشاره دارد که با الهام از شخصیت‌های مذهبی، جلوه‌ای مثالی و تحسین‌برانگیز می‌سازد.
هوش مصنوعی: نسخهٔ نوشته شده در باغ، به گونه‌ای به‌روز و زیباست که باعث می‌شود آوازهٔ عطار (شاعر و عطارخانه‌دار معروف) به دست فراموشی سپرده شود.
هوش مصنوعی: چهرهٔ گل وقتی که زیر قطره‌های شبنم خیس می‌شود، مانند پیشانی زیبای محبوب می‌درخشد.
هوش مصنوعی: موهایی که به زیبایی سبزه هستند، مانند طره‌های گل سنبل، شبیه به سرو مجنون (که نشان از عشق و دلدادگی دارد) و با شیوه‌ای زیبا همچون گلنار (نوعی گل) در هم پیچیده شده‌اند.
هوش مصنوعی: نیلوفر در جوی آب غرق شده و در میان آن بیدمشک (گیاهی خوشبو) به کنار رفته و سر برآورده است.
هوش مصنوعی: وقتی بنفشه در باد می‌چرخد، موهای بافتنی غنچه را باز میکند و این ترکیب زیبایی مانند نرمش و نازک‌ای بلافاصله جذابیت تتار (نوعی چهره زیبا) را به یاد می‌آورد.
هوش مصنوعی: در صبح زود، با عطف نسیم، سرو و سوسن به سمت هم خم شده‌اند؛ نه به حال مستی هستند و نه در حال بیداری کامل.
هوش مصنوعی: گل لاله شکفت و شراب صاف و زلال شد، ای ساقی بلند شو و جام شراب را بیاور.
هوش مصنوعی: بهار را با شادابی‌اش غنیمت بشمار و از لحظه‌های خود با نواختن نای و نی لذت ببر.
هوش مصنوعی: با دقت و توجه به زیبایی‌های زندگی و طبیعت، به گل و عطر آن چنگ بزن و هر لحظه مثل سنایی، شاعر بزرگ، به سرودن شعر بپرداز.
هوش مصنوعی: پس از این، برای ما ضروری است که ارتباط خود را با دوست حفظ کنیم و به حرف‌های او گوش دهیم و از حلقه‌ی محبت او جدا نشویم.
هوش مصنوعی: سمن (نوعی درخت خوشبو و زیبا) را به خاطر صدای بلبل که در میان گل‌ها فریاد می‌زند، به صدا درآورده است و در باغ، صدای بلبل به هزاران نغمه بلند شده است.
هوش مصنوعی: از صدای طوطی و دراج (پرنده‌ای زیبا) باغ پر شده و ناله چکاوک و سار (پرنده‌ای دیگر) به گوش می‌رسد.
هوش مصنوعی: باغ پر از سر و صدا و نت‌های موسیقی است که با لحن‌های دلنشین نوازندگان پر شده است.
هوش مصنوعی: بلبل از روی گل با نغمه‌های زیبا و با لحن دلنشین به ستایش سلطان می‌پردازد و این ستایش را بارها تکرار میکند.
هوش مصنوعی: جمال دنیوی و دینی، زینت‌دیده از چهرهٔ نیکو و دومین معصومیت، ناصر دین اسلام و پیرو راه پیامبر، احمد مختار (محمد) است.
هوش مصنوعی: ابواسحاق به عنوان پادشاه جهان، در واقع پناه و حمایت مردم در این دنیا است.
هوش مصنوعی: ابواسحاق، پادشاهی با شکوه و بخشنده است که بر روی تخت نشسته و فرمانروایی میکند، و مانند دریایی است که جلال و وقار کوه را به خود اختصاص داده است.
هوش مصنوعی: آسمان مانند یک خورشید در بلندای خود می‌درخشد و خورشید نماد بزرگ‌منشی و عظمت است.
هوش مصنوعی: چتر آسمان بر سر اوست، و ستاره‌ها هم در زیر سایه‌اش از خطر در امانند.
هوش مصنوعی: از ویژگی‌های خاص طبیعت و جهان هستی، بهترین و برترین محصولاتی که از هفت آسمان و چهار عنصر به دست آمده است.
هوش مصنوعی: قبهٔ بارگاه ایوان شیخ ابواسحاق، از نظر ارتفاع و زیبایی، بالاتر از هفت ستارهٔ درخشان آسمان است.
هوش مصنوعی: در مهمانی و شادی‌ها باید مانند حاتم طائی سخاوتمند و بخشنده باشیم و در امور سخت و درگیری‌ها باید مانند حیدر کرار قوی و شجاع عمل کنیم.
هوش مصنوعی: تیغ او شبیه برق است که در زمان حادثه می‌تابد و رمح او مانند ابر است که صاعقه‌هایی را باران میکند.
هوش مصنوعی: پرچم او شبیه شیر است و در عین حال به اژدها نیز شباهت دارد. یعنی پرچمش به قدرتمندی و شکوه اژدها و همچنین قدرت و شجاعت شیر است.
هوش مصنوعی: از آن شخص، اندیشه‌ای باارزش و قوی است که به اندازه‌ی یک سپاه هزار نفره است و از او مردانی دلیر و جنگجویان زیادی به وجود آمده‌اند.
هوش مصنوعی: تابش اندیشهٔ اوست که باعث گرمی و رونق آفتاب و بازار شده است.
هوش مصنوعی: انگار خورشید که به خاطر افکار و تدبیر او (شیخ ابواسحاق) می‌تابد، سبب روشن شدن عقل افرادی مانند او شده و حال بخت کسانی که خوابیده بودند، بیدار گشته است.
هوش مصنوعی: خسرو (شیخ ابواسحاق) به خاطر تصمیم و رأی خود در مورد هجرت، نامی را برای این مکان گذاشته است که از حروف "ذال"، "نون" و "دال" تشکیل شده و به این ترتیب، بر آنجا آرامش و امنیت برقرار کرده است.
هوش مصنوعی: به دنبال روزهای شاد و جشن و سرور، معمار این ساختمان را بنا میکند.
هوش مصنوعی: وهم (فکر و خیال) وقتی از دور طرح آن بنا را دید، گفت که انسان‌ها از روی ناتوانی نمی‌توانند آن را به درستی درک کنند یا به عجز خود اشاره کرد.
هوش مصنوعی: این چه نوع رسم و عادتی است که چنین وسعتی دارد و این چه تصویری است که آسمان از کارها و اعمالش به ثبت می‌رساند؟
هوش مصنوعی: عقل کل یا خالق و طراح آسمان، بر زمین آمده و با دقت و مهارت، این بنا را به وسیلهٔ پرگار طراحی کرده است.
هوش مصنوعی: اگر کسی برای توجیه این بنا توضیحاتی ارائه دهد، عقل هرگز به این توضیحات باور نخواهد کرد.
هوش مصنوعی: اما وقتی که چشم دید و حس دریافت کرد، عقل دیگر نمی‌تواند این حس را انکار کند.
هوش مصنوعی: سلام بر تو ای کسی که به زیبایی بهشت آراسته‌ای! چه نیکوئی‌ای داری که مانندپایه و بنیاد آرامش و قرار است.
هوش مصنوعی: صحن تو مانند صحن بهشت جان‌افزاست و شکل تو دلربا و مانند چهره یار است.
هوش مصنوعی: شاید روح بنات (دختران) مانند ساختمان نوح را از یبد (مکان یا محلی) به شکل سرات (سرا یا خانه) ساخته است. این تشبیه به اهمیت و زیبایی این ساختمان می‌پردازد.
هوش مصنوعی: معنی این بیت این است که تیرک‌ها و ستون‌های تو مثل خورشید درخشانند و سقفهای تو به بزرگی آسمان هستند و نشان‌دهنده‌ی کارهای نیک و برجسته‌ات است.
هوش مصنوعی: از لرزش‌های زمین همیشه محفوظ و ایمن خواهد بود، مانند گنبدی که به دور خودش می‌چرخد.
هوش مصنوعی: دیوارهای این بنا دائماً نشانه‌هایی از پیروزی و موفقیت در هر دو طرف خود دارند.
هوش مصنوعی: آسمان در مقابل تو مانند حلقه‌ای از ستاره‌ها است که به تخته‌هایش میخ زده شده‌اند.
هوش مصنوعی: اگر پرنده‌ای مانند نسر (عقاب) در این مکان (ایوان) nest کند، شاید به این دلیل باشد که آنجا مانند آشیانه‌ای مناسب و دلنشین برای پرستوهاست.
هوش مصنوعی: این بنا که شاه برپا میکند، نشانی از عزم و ارادهٔ بلند او را نشان میدهد.
هوش مصنوعی: تو در نقاط مختلف جهان، نشانه‌ها و آثار بسیار زیادی از پادشاهان و سلطنت‌ها را دیده‌ای.
هوش مصنوعی: این ساختمان را با چشم عقل ببین تا رازهای نهفته‌اش برایت روشن شود.
هوش مصنوعی: این آثار نشانه‌هایی از عظمت و قدرت شیخ ابواسحاق هستند، بنابراین به این نشانه‌ها توجه کنید و به آنها نگاه کنید.
هوش مصنوعی: تا زمانی که غم عشق محبوبان وجود دارد، دل‌های عاشقان خوش‌زبان به شادی و طرب مشغول است.
هوش مصنوعی: عاشقان واقعی همواره در جستجوی افراد خوش‌خلق و شیرین‌زبان هستند.
هوش مصنوعی: در این بارگاه با احترام و ادب حضور داشته باش و در این تختگاه با احتیاط و سنجیدگی رفتار کن.
هوش مصنوعی: در این بیت از عبید زاکانی به جشن و شادی و لذت بردن از زندگی اشاره شده است. او به کسی توصیه میکند که در تمامی روزها و شب‌ها به خوشی و خوش‌گذرانی بپردازد و از نوشیدن شراب نیز غافل نشود.
هوش مصنوعی: دور حکمت نسبت به محدودیت‌های عقل و قیاس بسیار بیشتر است و از سال‌های عمر تو بالاتر و فراتر از هر شماره‌ای می‌رود.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بر رُخَش زلف عاشق است چو من
لاجرم همچو منش نیست قرار
من و زلفین او نگونساریم
او چرا بر گل است و من بر خار؟
همچو چشمم توانگر است لبم
[...]
زان مرکّب که کالبد از نور
لیکن او را روان و جان ازنار
زان ستاره که مغربش دهنست
مشرق او را همیشه بر رخسار
بارگی خواست شاد بهر شکار
بر نشست و بشد بدیدن شار
ای دل نا شکیب مژده بیار
کامد آن شمسه بتان تتار
آمد آن سرو جلوه کرده به ناز
آمد آن گلبن خمیده ز بار
آمد آن بلبل چمیده به باغ
[...]
هست ایام عید و فصل بهار
جشن جمشید و گردش گلزار
ای نگار بدیع وقت صبوح
زود برخیز و راح روح بیار
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۲ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.