شمسهٔ نُه مسند هفت‌اختران
ختم رسل خاتم پیغمبران
احمد مرسل که خرد خاک اوست
هر دو جهان بستهٔ فتراک اوست
تازه‌ترین سنبل صحرای ناز
خاصه‌ترین گوهر دریای راز
سنبل او سنبله روز‌تاب
گوهر او لعل‌گر ِ آفتاب
خندهٔ خوش زان نزدی شکرش
تا نبرَد آب صدف گوهرش
گوهر او چون دل سنگی نخَست
سنگ چرا گوهر او را شکست؟
کرد جدا سنگ ملامت‌گر‌ش
گوهری از رهگذر گوهرش
یافت فراخی گهر از دُرج تنگ
نیست عجب زادن گوهر ز سنگ
آری از آنجا که دل سنگ بود
خشکی سوداش در آهنگ بود
کی شدی این سنگ مفرح گرای
گر نشدی دُر‌شکن و لعل‌سای
سیم دیت بود مگر سنگ را؟
کامد و خست آن دهن تنگ را؟
هر گهری کز دهن سنگ خاست
با لبش از جمله دندان بهاست
گوهر سنگین که زمین کان اوست
کی دیت گوهر دندان اوست؟
فتح بدندان دیتش جان‌کنان
از بن دندان شده دندان‌کنان
چون دهن از سنگ به خونابه شست
نام کرم کرد به‌خود بر درست
از بن دندان سر دندان گرفت
داد به‌شکرانه کم آن گرفت
ز‌آرزوی داشته دندان گذاشت
کز دو جهان هیچ به‌دندان نداشت
در صف‌ِ ناورد‌گه‌ِ لشکرش
دست علم بود و زبان خنجرش
خنجر او ساخته دندان نثار
خوش نبود خنجر دندانه‌دار
این‌همه چه؟ تا کرمش بنگرند
خار نهند از گل او برخورند
باغ پر از گل، سخن خار چیست؟
رشته پر از مهره، دم مار چیست؟
با دُم طاووس کم زاغ گیر
با دم بلبل طرف باغ گیر
طبع نظامی که بدو چون‌گل است
بر گل او نغزْ نوا بلبل است
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر نعت اول نظامی به ستایش پیامبر اسلام، احمد، می‌پردازد و او را به عنوان بهترین موجود از هستی توصیف می‌کند. پیامبر به عنوان سرچشمهٔ هر دو جهان و درخشش ناز و زیبایی معرفی می‌شود. شاعر با استفاده از تصویرهای گوهر و سنگ به ویژگی‌های او اشاره می‌کند و نیکو بودن او را به هاله‌ای از زیبایی و معنویت مرتبط می‌کند. نه تنها عبد او به مقام رفیع رسیده، بلکه اصل وجود پیامبر در دل‌ها و باورها تجلی یافته است. در نهایت، نظامی به لطافت ادبیات خود اشاره می‌کند و خود را در صف امداد او قرار می‌دهد.
هوش مصنوعی: شمسهٔ نُه یعنی خورشید نه‌تنها به عنوان نماد نور و روشنایی، بلکه به معنای مقام بلند و برتری که در میان هفت ستاره (اختران) دارد، به خاتم پیامبران اشاره دارد. در اینجا، به محمد (پیامبر اسلام) اشاره شده که آخرین پیامبر است.
هوش مصنوعی: حضرت محمد (احمد)، پیامبر و فرستادهٔ خداست، و تمام موجودات در دو جهان (دنیا و آخرت) تحت قدرت و ارادهٔ او می‌باشند.
هوش مصنوعی: بهترین و تازه‌ترین سنبل (گل معطر) در دشت زیبایی و خاص‌ترین گوهر (زیور) در عمق دریای راز و معرفت است.
هوش مصنوعی: سنبل (گلی با عطر خوش) او مانند سنبل در روز روشن است و گوهر او مانند لعل (گوهری با رنگ قرمز) است که تحت نور آفتاب می‌درخشد.
از آن رو تبسم می‌کرد و خنده نمی‌زد که آبروی صدف و مروارید حفظ شود و دُر و مروارید بی‌ارزش نشود.
هوش مصنوعی: چرا دل سنگی او، که در آغاز همچون سنگ است، نمی‌تواند گوهر واقعی او را بشکافد و از وجودش بهره‌برداری کند؟
هوش مصنوعی: گوهری ارزشمند از دل سنگ سخت ملامت‌گر بیرون آمده است.
هوش مصنوعی: اگر سنگی تنگ و سخت می‌تواند گوهر را در خود پرورش دهد و به آن فراخی بدهد، تعجبی ندارد که از سنگ، گوهر زاده شود.
هوش مصنوعی: این بیت می‌گوید که دل سنگی، به دلیل سختی و بی‌احساسی‌اش، نمی‌تواند به عشق و محبت پاسخ دهد و در واقع هیچ سودی از آن احساس در نمی‌آید.
هوش مصنوعی: چگونه تو که سنگی، اینقدر مفرح و شاداب شده‌ای؟ اگر واقعاً چنین هستی، چرا هنوز خاصیت شکست‌کردن جواهرات مانند دُر و لعل را نداری؟
هوش مصنوعی: آیا سیم که به جای سنگ است، به واقع می‌تواند وجود داشته باشد؟ آیا آن دهن تنگ که خسته و کم‌جان است، می‌تواند بر دوام و استحکام سنگ بیفزاید؟
هوش مصنوعی: هر لئالی که از دندان سنگی به وجود می‌آید، به خاطر لب‌هایش از تمام دندان‌ها ارزشمندتر است.
سنگین‌ترین گوهر (یا از جنس سنگ) که از گنج‌های زمینی است کی می‌تواند دیه دندان او باشد؟ (اشاره است به شکستن دندان حضرت رسول در یکی از غزوات)
هوش مصنوعی: دندان، جان را با قدرت و شدت از حفرهٔ خود بیرون می‌کشد، به‌گونه‌ای که دندان به شدت دندان دیگری را می‌شکند.
هوش مصنوعی: زمانی که دهان از سنگ، یعنی از دشمنی و کینه، با خونابه شسته می‌شود، آن‌گاه صفت بخشندگی و مهربانی به خود معطوف می‌کند و درست می‌شود.
هوش مصنوعی: از ریشهٔ دندان، لذتی داشت که برای شکرگزاری کمی از آن را گرفت.
هوش مصنوعی: دندانش از آرزوی چیزی که در اختیار داشته، روزگار را سپری کرد، زیرا از دو جهان هیچ چیز دیگری برایش باقی نمانده بود.
هوش مصنوعی: در میدان جنگ، او فرمانده‌ای بود که علم (پرچم) در دستش و زبان خنجرش در کار بود.
هوش مصنوعی: خنجر او که دندانه دارد، به خاطر زیبایی و قدرتش چندان مورد توجه نیست؛ به این معنی که زیبایی و خوبی او تنها به دندانه‌های خنجر محدود نمی‌شود.
هوش مصنوعی: این همه سؤال و شگفتی برای چیست؟ تا وقتی که خوبی و رحمت او را ببینند، خارها (مشکلات و دردها) را از گل او (محبت و زیبایی او) می‌چینند.
هوش مصنوعی: در این بیت، شاعر با استفاده از تشبیه‌های زیبا به محدودیت و ناامیدی اشاره می‌کند. او می‌گوید در میان زیبایی‌های باغ و گل‌ها، حرفی از خار و گل‌خاری نیست و با وجود تنوع و زیبایی‌های موجود، وجود مشکلات و موانع (مثل دم مار) بی‌معنا به نظر می‌رسد.
هوش مصنوعی: با دم طاووس، زاغ را در دام نینداز و به جای آن با دم بلبل، به سمت باغ برو و از زیبایی‌های آن بهره‌مند شو.
طبع شعر نظامی که همچون گل، زیبا و تازه است بر گُل حضرت رسول اکرم، بلبلی نغز‌نوا و خوش‌آواز است.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.