منکه سراینده این نوگلم
باغ ترا نغمهسرا بلبلم
در ره عشقت نفسی میزنم
بر سر کویت جرسی میزنم
عاریت کس نپذیرفتهام
آنچه دلم گفت بگو گفتهام
شعبدهٔ تازه برانگیختم
هیکلی از قالب نو ریختم
صبحدمی چند ادب آموختم
پرده ز سحر سحری دوختم
مایه درویشی و شاهی در او
مخزن اسرار الهی در او
بر شکر او ننشسته مگس
نی مگس او شکر آلود کس
نوح درین بحر سپر بِفکَنَد
خضر درین چشمه سبو بشکند
بر همه شاهان ز پی این جمال
قرعه زدم نام تو آمد به فال
نامه دو آمد ز دو ناموسگاه
هر دو مسجل به دو بهرامشاه
آن زری از کان کهن ریخته
وین دری از بحر نو انگیخته
آن بهدر آورده ز غزنی علَم
وین زده بر سکهٔ رومی رقم
گرچه در آن سکه سخن چون زرست
سکه زر من از آن بهترست
گر کم از آن شد بُنِه و بار من
بهتر از آنست خریدار من
شیوه غریب است مشو نامجیب
گر بنوازیش نباشد غریب
کاین سخن رستهتر از نقش باغ
عاریتافروز نشد چون چراغ
اوست در این ده زده آبادتر
تازهتر از چرخ و کهن زادتر
رنگ ندارد ز نشانی که هست
راست نیاید به زبانی که هست
خوان ترا این دو نواله سخن
دست نکردهست بر او دستکن
گر نمکش هست، بخور نوش باد
ورنه ز یاد تو فراموش باد
با فلک آنشب که نشینی به خوان
پیش من افکن قدری استخوان
کاخر لاف سَگیَّت میزنم
دبدبهٔ بندِگیَّت میزنم
از ملکانی که وفا دیدهام
بستن خود بر تو پسندیدهام
خدمتم آخر به وفایی کشد
هم سر این رشته به جایی کشد
گرچه بدین درگه پایندگان
روی نهادند ستایندگان
پیش نظامی به حساب ایستند
او دگرست این دگران کیستند
من که درین منزلشان ماندهام
مرحلهای پیشتَرَک راندهام
تیغ ز الماس زبان ساختم
هر که پس آمد سرش انداختم
تیغ نظامی که سرانداز شد
کند نشد گرچه کهنساز شد
گرچه خود این پایهٔ بیهمسریست
پای مرا هم سر بالاتریست
اوج بلندست، در او میپرم
باشد کز همت خود برخورم
تا مگر از روشنی رای تو
سر نهم آنجا که بود پای تو
گَرد تو گیرم که به گردون رَسَم
تا نرسانی تو مرا، چون رَسَم؟
بود بسیجم که در این یکدو ماه
تازه کنم عهد زمینبوس شاه
گرچه درین حلقه که پیوستهاند
راه برون آمدنم بستهاند
پیش تو از بهر فزون آمدن
خواستم از پوست برون آمدن
باز چو دیدم همه ره شیر بود
پیش و پسم دشنه و شمشیر بود
لیک درین خطهٔ شمشیر بند
بر تو کنم خطبه به بانگ بلند
آب سخن بر درت افشاندهام
ریگ منم این که بهجا ماندهام
ذره صفت پیش تو ای آفتاب
باد دعای سحرم مستجاب
گشته دلم بحر گهر ریز تو
گوهر جانم کمر آویز تو
تا شب و روزست شبت روز باد
گوهر شاهیت شبافروز باد
این سریت باد به نیکاختری
بهتر باد آن سریت زین سری


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این بخش از شعر، شاعر خود را به عنوان سرایندهای میشناسد که در عشق به معشوقش گام برمیدارد و نغمههای دل را به تصویر میکشد. او تأکید میکند که هیچ چیز به جز احساسات خود را بیان نکرده و الهامش از مصدر الهی است. شاعر با زبان استعاره از Landscapes و شخصیتهای تاریخی استفاده میکند و ارزش شعر خود را بیشتر از سکههای طلا میداند. او به وفاداری و ارادت خویش نسبت به معشوق اشاره میکند و از تنگناهایی که برای رسیدن به او با آن مواجه است، سخن میگوید. در نهایت، شاعر درخواست دعایی برای موفقیت و روشنایی را از معشوق خود دارد و بر پیوند عشقاش با او تأکید میکند.
هوش مصنوعی: من که شاعر این شعر زیبا و تازهام، مانند بلبل در باغ تو آواهایی را میسرایم.
هوش مصنوعی: برای عشق تو، نفسی عمیق میکشم و در مسیر کوی تو، به شوق تو به خود میلرزَم.
هوش مصنوعی: من هیچ چیز را از دیگران قرض نگرفتهام و هر آنچه که دلم میخواست، بیپروا گفتهام.
هوش مصنوعی: من با نبوغ خود، یک کار جدید و مبتکرانه عرضه کردهام و فرمی تازه و زیبا خلق کردهام.
هوش مصنوعی: صبحگاهان لحظاتی را به آموختن ادب پرداختم و پردهای از سحر و جادو را با مهارت بافتهام.
هوش مصنوعی: او هم درویش است و هم شاه، به این معنا که در وجودش صفات والای انسانی و قدرتهای الهی جمع شده است. در او اسرار الهی به امانت گذاشته شده است.
هوش مصنوعی: هیچ مگسی بر روی شکر او نمینشیند، زیرا هیچ کس شکر او را آلوده نمیسازد.
هوش مصنوعی: نوح در این دریا سپر را به دور میاندازد و خضر در این چشمه، سبو را میشکند. این تصویر نشاندهندهٔ رها کردن تجهیزات و نمادهای ایمنی در مواجهه با معانی عمیق و دگرگونی است.
هوش مصنوعی: در میان همهٔ پادشاهان به خاطر زیباییات قرعهای به نام تو انداختم و نامت برای من نیکو و شگفتنآور بود.
دو ناموسگاه سنایی است و نظامی. «حدیقه سنایی» بهنام بهرامشاه غزنوی شد و «مخزن الاسرار» بهنام بهرامشاه سلجوقی.
هوش مصنوعی: متن به دو صورت قدیم و جدید به وجود آمده است: یکی به عنوان گنجینهای از گذشته و دیگری به عنوان نوآوریای از دوران جدید. در اینجا، زری که از کان کهن ریخته شده، نشاندهندهٔ ارزش و اعتبار گذشته است، و دری که از بحر نو انگیخته، به تازگی و نوآوری اشاره دارد.
هوش مصنوعی: آن زری که از غزنی به دست آمده، پرچم بلندی را به نمایش گذاشته و این سکهای که بر آن علامت رومی است، نمایانگر ارزش و هویت ویژهای است.
هوش مصنوعی: هرچند در آن سکه (رومی) کلمات و عباراتش به طلا میماند و ارزشمند است، ولی سکه طلای من از آن بهتر است.
هوش مصنوعی: اگر ارزش آن سخن که بهعنوان سکهای گرانبها معرفی شده، کم باشد، ولی من از آن بهتر هستم و خریدار من ارزش بیشتری دارد.
هوش مصنوعی: اگر با شیوهای نادرست و نا آشنا برخورد کنی، بیاحترامی نکن، چون اگر آن شیوه را بپذیری، دیگر غریب و ناآشنا نخواهد بود.
هوش مصنوعی: این سخن بهگونهای است که از زیبایی و شکوه یک باغ اجارهای و موقتی فراتر رفته و مانند چراغی درخشنده و روشن نیست.
هوش مصنوعی: او در این ده (عالم) است که آبادتر و تازهتر از آسمان و کهنتر از زادگاههاست.
هوش مصنوعی: این بیت میگوید که چون این شخص به حقیقتی که دارد رنگ و نشانی ندارد، هیچ زبانی نمیتواند به درستی او را توصیف کند. یعنی نمیتوان او را با الفاظ و تعابیر محدود کرد.
این دو نوالهٔ سخن که بر خوان تو گذاشتهام دستخورده کسی نیست و تازه است؛
هوش مصنوعی: اگر نمک در خوراکت وجود دارد، نوش باد را بخور، وگرنه من تو را از یاد میبرم.
هوش مصنوعی: در شبی که در حضور من به مهمانی فلک نشستهای، کمی از استخوان را به سمت من بینداز.
هوش مصنوعی: من به خاطر مقام والای تو به خودم میبالم و با صدای بلند از بندگی تو سخن میگویم، در حالی که پیش از این صرفاً در حد یک سگ به جستوخیز پرداختهام.
هوش مصنوعی: از میان کسانی که به وفا و صداقت شناخته شدهاند، من خود را به تو وابسته کردهام و این کار را پسندیدهام.
هوش مصنوعی: شاید در نهایت خدمت من به تو به وفاداری منتهی شود و این پیوند به جایی برساند.
هوش مصنوعی: اگرچه در این مکان، کسانی که همواره پابرجا هستند، به این در پا گذاشتهاند، کسانی هم هستند که ستایشگران حقیقت و فضیلتند.
هوش مصنوعی: نظامی به عنوان شخصیتی برتر و شناختهشده در اینجا قرار دارد و میگوید که او، فرد متفاوتی در این جایگاه است و نسبت به دیگران که در این مقام هستند، موقعیت و ویژگیهای خاصی دارد.
هوش مصنوعی: من در این مکان (نظامی) ماندهام، اما از دیگران (دگران) در مرتبه و مقام بالاتری قرار دارم.
هوش مصنوعی: من ز زبانی به زیبایی الماس ساختهام که هر کسی به من نزدیک شود، او را از خود میرنجانم و طرد میکنم.
هوش مصنوعی: تیغی که نظامی (شاعر) ساخته و به کار گرفته شده، هرگز کُند نمیشود، حتی اگر قدیمی و کهنه به نظر بیاید.
اگرچه در این پایه که هستم همپایهای نیست و «مخزنالاسرار» را همپایه و همسری نیست اما پای من سر و قصد بالاتری دارد.
هوش مصنوعی: به اوج و بلندی میرسد، و من در آنجا پرواز میکنم، زیرا با تلاش و اراده خود به این هدف میرسم.
هوش مصنوعی: شاید از اندیشهٔ تابناک تو به جایی برسم که پاهای تو آنجا است.
هوش مصنوعی: میخواهم به دور تو بچرخم تا مرا به آسمان برسانی، اما چگونه میتوانی مرا برسانی اگر خودت مرا به آنجا نرسانی؟
هوش مصنوعی: من قصد دارم در این یکی دو ماه، با احترام و خضوع، پیمان و بیعتی دوباره با زمینبوس (یار و دوست) شاه ببندم.
هوش مصنوعی: اگرچه در این جمعی که به هم پیوستهاند، راه خروج و جدایی من از این جمع را بستهاند.
هوش مصنوعی: برای نزدیکی و محبوبیت بیشتر در حضورت، خواستم که از خویشتن واقعیام فراتر بروم و بیشتر از آنچه هستم دست یابم.
هوش مصنوعی: وقتی دوباره نگاه کردم، دیدم که در این راه فقط با خطر مواجهام و در جلو و پشت سرم دشنه و شمشیر حضور دارند.
هوش مصنوعی: اما اگر در این سرزمین که به شمشیر شناخته شده است، بخواهم به تو احترام بگذارم، با صدای بلند برای تو خطبهای میخوانم.
هوش مصنوعی: من به درگاه تو سخن و دعای خود را مثل آب میافشانم، اما خودم مانند ریگی هستم که در آخر مانده و دچار کمبود هستم.
هوش مصنوعی: من مانند ذرهای در برابر تو، ای آفتاب، قرار گرفتهام و امیدوارم دعای بامدادیام به اجابت برسد.
هوش مصنوعی: دل من به قدری غمگین و پرحسرت است که مانند دریایی از جواهرات (گوهری) میریزد و در حقیقت، جانم بهطور کامل به عشق و محبت تو آویخته است.
هوش مصنوعی: تا زمانی که شب و روز وجود دارد، شب تو روز من باشد و گوهرِ مقام و شان تو روشناییبخش شب من باشد.
هوش مصنوعی: این تمنا از آن باد که به نیکاختری میوزد، بهتر است از آن بادی که به این سمت میوزد.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۷ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.