ای به خور مشغول دایم چون نبات
چیست نزد تو خبر زین دایرات؟
خود چنین بر شد بلند از ذات خویش
خیره خیر این نیلگون بی‌در کلات؟
یا کسی دیگر مر او را بر کشید
آنکه کرسی‌یْ اوست چرخ ثابتات؟
جسم بی صانع کجا یابد هگرز
شکل و رنگ و هیات و جنبش بذات؟
چند در ما این کواکب بنگرند
روز و شب چون چشم‌های بی‌سُبات؟
گر بخواهی تا بدانی گوش دار
ور بدانی گوش من زی توست، هات!
بنگر اندر لوح محفوظ، ای پسر
خطّ‌هاش از کاینات و فاسدات
جز درختان نیست این خط را قلم
نیست این خط را جز از دریا دوات
خط ایزد را نفرساید هگرز
گشت دهر و دایرات سامکات
زندگان هرسه سه خط ایزدند
مردمش انجام و آغازش نبات
زندهٔ حق را به چشم دل نگر
زانکه چشم سر نبیند جز موات
این که می‌بینی بُتانند، ای پسر
گرچه نآمد نامشان عزّی و لات
خلق یکسر روی زی ایشان نهاد
کس به بت ز آتش کجا یابد نجات؟
همچنان چون گفت می‌گوید سخن
دیو در عزّی و لات و در منات
حیلت و رخصت بدین در فاش کرد
مادر دیوان به قول بی‌ثبات
لاجرم دادند بی‌بیم آشکار
در بهای طبل و دف مال زکات
عاقلان را در جهان جائی نماند
جز که بر کهسارهای شامخات
کس نیارد یاد از آل مصطفی
در خراسان از بنین و از بنات
کس نجوید می نشان از هفت زن
کآمده‌است اندر قران زایشان صفات
بر نخواند خلق پنداری همی
مسلماتٌ مؤمناتٌ قانتات
هر زمان بتّر شود حال رمه
چون بُوَدْش از گرسنه گرگان رعات
گر بخواهد ایزد از عباسیان
کشتگان آل احمد را دیات
وایِ بومسلم که مر سفّاح را
او برون آورد از آن بی‌در کلات
من ز لذت‌ها بشستم دست خویش
راست چون بگذشتم از آب فرات
بر امید آنکه یابم روز حشر
بر صراط از آتش دوزخ برات
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: در این قصیده، ناصرخسرو به تبیین مسائلی دربارهٔ آفرینش و حقایق الاهی می‌پردازد. او از کارکردهای طبیعی و کیهانی صحبت می‌کند و تأکید می‌کند که هر چیزی در کائنات به خواست و ارادهٔ خداوند وجود دارد. شاعر به ناپایداری دنیا و جهل انسان‌ها نسبت به حقیقت زندگی اشاره می‌کند و به نقد بت‌پرستی و غفلت مردم از معارف حقیقی می‌پردازد. همچنین، او بر این نکته تأکید می‌کند که تنها با چشم دل می‌توان به درک صحیحی از حقیقت نایل شد و نباید به ظاهر و دنیای مادی دلخوش بود. در نهایت، ناصرخسرو خود را از لذات دنیوی برکنار می‌کند و در اندیشهٔ نجات در روز قیامت است.
هوش مصنوعی: ای کسی که همیشه در حال لذت و خوشی هستی، مانند گیاهی که در آفتاب می‌روید، چرا از حال و روز این چرخ گردان چیزی نمی‌دانی؟
هوش مصنوعی: این فرد با اعتماد به نفس و بزرگی خود به مقام والایی دست یافته و در مقابل زیبایی و ویژگی‌های خاص خود در دنیای رنگارنگ و درخشان زندگی، از جلال و عظمت خود صحبت می‌کند. آیا واقعاً خیر و برکت این دنیای پرهیجان و زیبا به او تعلق دارد؟
هوش مصنوعی: آیا شخص دیگری او را به بالا می‌برد، همان کسی که جایگاه او در آسمان‌ها است؟
هوش مصنوعی: جسمی که فاقد سازنده باشد، چگونه می‌تواند شکل، رنگ و حرکت را از خود داشته باشد؟
هوش مصنوعی: چند بار این ستاره‌ها به ما نگاه می‌کنند، در روز و شب مانند چشم‌هایی که بی‌توجه‌اند؟
هوش مصنوعی: اگر می‌خواهی بدانی، به حرف‌های من گوش کن، زیرا گوش من همیشه به سمت تو و برای توست!
هوش مصنوعی: به دقت به لوح محفوظ نگاه کن، ای پسر، که نوشته‌های آن از جهان مادی و چیزهای فانی است.
هوش مصنوعی: تنها درختان می‌توانند این خط را بکشند و این خط از چیزی غیر از دریا به وجود نیامده است.
هوش مصنوعی: هرگز نباید از فرامین و تقدیرات خداوند سرپیچی کرد، حتی اگر زمان و محیط تغییر کند و اوضاع دگرگون شود.
هوش مصنوعی: زندگان به سه خط از سوی خداوند مشخص شده‌اند: آغاز و پایان آنها، به مانند گیاهان است.
هوش مصنوعی: به حقیقت و واقعیت‌های الهی با چشم دل نگاه کن، زیرا چشم جسمی تنها نمی‌تواند جز چیزهای مرده و بی‌روح را ببیند.
هوش مصنوعی: اینکه می‌بینی که مجسمه‌ها به صورت بت‌ها در آمده‌اند، پسرم، گرچه نام‌هایشان عزی و لات نیست.
هوش مصنوعی: تمامی انسان‌ها تنها به زیبایی‌های او می‌نگرند و هیچ‌کس نمی‌تواند از زرق و برق و جذابیتش رهایی یابد.
هوش مصنوعی: سخنان شیطان تا روزی که می‌گوید، همانند سخنان او در مورد بت‌های عزّی، لات و منات باقی است.
هوش مصنوعی: مادر دیوان به صورت روشن و بدون پوشیدگی، حقایق و مشکلات را به حالت آشکار درآورده و به شیوه‌ای غیر ثابت و ناپایدار به دلایلی، به دیگران پیشنهاداتی کرده است.
هوش مصنوعی: بدون تردید، به طور علنی و بدون ترس، بهای طبل و دف را به عنوان زکات پرداخت کردند.
هوش مصنوعی: عاقل‌ها در این دنیا دیگر جایی ندارند جز آنکه بر فراز کوه‌های بلند بنشینند و به تماشا و تفکر بپردازند.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس در خراسان از یاد آل مصطفی، نه فرزندان و نه دختران، یاد نمی‌کند.
هوش مصنوعی: هیچ‌کس نمی‌داند که می باید در پی نشانی از هفت زن باشد که در قرآن، صفات آنها آمده است.
هوش مصنوعی: مردم گمان نمی‌کنند که مؤمنان سوى پروردگار، پیوسته در حال اطاعت و عبادت هستند.
هوش مصنوعی: هر وقت حال گوسفندان بدتر می‌شود، چون گرسنگی از گرگ‌ها در اطرافشان بیشتر می‌شود.
هوش مصنوعی: اگر خدا بخواهد، از خاندان عباسیان، خونبهای کشته‌شدگان آل احمد را بگیرد.
هوش مصنوعی: بنیاد و صفات پادشاه سفاح را بومسلم بیرون می‌آورد و به راحتی او را از قلعه بی‌در خود خارج می‌کند.
هوش مصنوعی: من از لذت‌های دنیوی دست کشیدم، درست همان‌طور که وقتی از کنار آب فرات عبور می‌کنم، برای خودم را از آن دور می‌کنم.
هوش مصنوعی: امید دارم که در روز قیامت، وقتی که بر پل صراط عبور می‌کنم، از آتش جهنم نجات یابم.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
صاحب معراج و صدر کاینات
سایهٔ حق خواجهٔ خورشید ذات
ابر بَر ناید پی منع زکات
وَز زِنا افتد وَبا اندر جهات
چون لبت از مصر کی خیزد نبات
کز نباتت می‌چکد آب حیات
دوستانت ز آب حیوان بی‌نصیب
تشنگان جان داده نزدیک فرات
صانع از روی تو شمعی برفروخت
[...]
چون لبت مصرکی خیزد نبات
کز نباتت می چکد آبِ حیات
دوستانت ز آبِ حیوان بی نصیب
تشنگان جان داده نزدیکِ فرات
صانع از روی تو شمعی برفروخت
[...]
ای دهانت، چشمه آب حیات
شمع رویت آفتاب کاینات
تا دلم از شادی وصلت نماند
از کمند غم نمی یابم نجات
گریه را مپسند هر دم تا به کی
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین
تا به حال ۳ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.