بعد از آنَش از قفس بیرون فکند
طوطیَک پَرّید تا شاخ بلند
طوطی مرده چنان پرواز کرد
کآفتاب شرق، تُرکیتاز کرد
خواجه حیران گشت اندر کار مرغ
بیخبر، ناگه بدید اسرار مرغ
روی بالا کرد و گفت ای عندلیب
از بیانِ حالِ خودْ، مان دِه نصیب
او چه کرد آنجا که تو آموختی؟
ساختی مکری و ما را سوختی؟
گفت طوطی کاو به فعلم پند داد
که رها کن لطف آواز و وَداد
زانکه آوازت ترا در بند کرد
خویشتن مُرده، پِیِ این پند کرد
یعنی ای مطرب شده با عام و خاص
مُرده شو چون من که تا یابی خلاص
دانه باشی مرغکانت بَرچِنند
غنچه باشی کودکانت بَرکَنند
دانه پنهان کن بهکلی دام شو
غنچه پنهان کن گیاه بام شو
هر که داد او حُسن خود را در مَزاد
صد قضای بد سوی او رو نهاد
چَشمها و خَشمها و رَشکها
بر سرش ریزد چو آب از مَشکها
دشمنان او را ز غیرت میدرند
دوستان هم روزگارش میبَرند
آنک غافل بود از کشت و بهار
او چه داند قیمت این روزگار؟
در پناه لطف حق باید گریخت
کاو هزاران لطف بر ارواح ریخت
تا پناهی یابی آنگه چون پناه!
آب و آتش، مَر ترا گردد سپاه
نوح و موسی را نه دریا یار شد؟
نه بر اعداشان به کین قَهّار شد؟
آتش ابراهیم را نی قلعه بود؟
تا برآوَرْد از دل نَمرود، دود؟
کوه، یحیی را نه سوی خویش خوانْد؟
قاصدانش را به زخم سنگ راند؟
گفت "ای یحیی! بیا در من گریز
تا پناهت باشم از شمشیرِ تیز"


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شعر درباره طوطیای است که پس از رهایی از قفس، به پرواز درمیآید و در این پرواز، به معنای عمیقی از زندگی دست مییابد. طوطی مرده به طوطی زنده میآموزد که از قید و بند آوازها و محبتها رها شود تا آزاد گردد. او توصیه میکند که باید خود را پنهان کرده و مانند دانهای در دل خاک فرومیرود تا محفوظ بماند و رنجهای دنیایی را از خود دور کند. در این میان، به داستان پیامبران اشاره میشود که در سختیها به خداوند پناه میبردند و از آن یاری میطلبیدند. با تأکید بر لزوم دوری از شهرت و آسیبهایی که از چشمزخم و حسادت میآید، شعر به درک ارزش واقعی زندگی و وابستگی به رحمت الهی میپردازد.
هوش مصنوعی: پس از آنکه او (مرد تاجر) طوطی را از قفس بیرون انداخت، طوطی کوچک پرواز کرد و به سمت درخت بلند رفت.
هوش مصنوعی: طوطی مرده به قدری به زیبایی پرواز کرد که گویی آفتاب شرق با رنگهای زیبا و روشن بر فراز آمده است.
هوش مصنوعی: خواجه (مرد تاجر) درگیر و سردرگم شد در مورد وضعیت این مرغ که بیخبر است، ناگهان راز و حقیقت مرغ را مشاهده کرد.
هوش مصنوعی: طوطی سر خود را بالا کرد و گفت: ای بلبل، از وضعیت و حال خود بگو که چه چیزی برای ما به ارمغان میآوری.
هوش مصنوعی: سوال میکند که آنجا که تو تعلیم دادی چه کار کردی؟ آیا فقط به ما فریب و حیله زدی و ما را نابود کردی؟
طوطی گفت: با آن کارش به من پند و اندرز داد که آواز و خوشسخنی را رها کن. (وداد یعنی دوستی و در اینجا گویا به معنی همصحبتی و خوشسخنی باشد)
همین آواز و خوشسخنیات تو را در بند کرده است؛ راز آنکه خود را به مردن زد این بود.
یعنی ای کسی که مثل مُطرب از خاص تا عام با همه همنشین شدهای؛ مرده شو تا چون من رهایی یابی.
اگر دانه باشی مرغان تو را میچینند و اگر غنچه باشی کودکان بر میکَنند.
پس به کلی دانهها و فوایدت را پنهان کن و بجای غنچه بودن، گیاه روییده بر بام باش که کسی آن را نمیچیند.
هر کس که زیبایی و حسن خود را در معرض گذاشت و بالای دست گرفت، صد قضا و بلای بد به او روی آورد.
و چشم بد و خشم و رشک همچون آب از مَشک بر سر او میریزد.(در گذشته آوردن آب آشامیدنی از چشمهها را معمولا دختران انجام میدادهاند و برای این کار، مشکِ آب را بر سر نهاده و همیشه مقداری از آب مشک بر سر و روی آن شخص میریزد. مولانا در اینجا کسی که زیباییهایش را بر دست بگیرد به زیبارویی تشبیه کرده که به سبب زیباییاش ریختن چشم و خشم بر او مانند آب آن مشک حتمی است.)
دشمنان از روی کین و خشم به او صدمه میزنند و دوستان هم عمر او را بیهوده تلف میکنند.
کسی که نداند فصل کاشتن و بهار کی است و چه ارزشی دارد چطور بهای وقت و عمرش را میفهمد؟
هوش مصنوعی: باید به لطف خداوند پناه برد، چرا که او به ارواح انسانها هزاران نعمت و رحمت میدهد.
هوش مصنوعی: تا وقتی که به پناه و حمایتی دست نیابی، چه بسا که در برابر سختیها و خطرات مانند آب و آتش غرق و سوخته خواهی شد.
هوش مصنوعی: آیا دریای نجات، نسبت به نوح و موسی، در برابر دشمنانشان یاری نکرد؟ آیا خداوند در انتقام از دشمنانشان، این دو پیامبر را یاری نکرد؟
هوش مصنوعی: آتش ابراهیم (که نمرود او را در آن افکند) نه چنان قدرتی داشت که او را در قلعه نگه دارد. بلکه این آتش فقط از دل نمرود، دود بلند کرد و چیزی از او نساخت.
هوش مصنوعی: کوه به یحیی ندا داد که به سوی خودش بیاید یا نه؟ آیا پیامآورانش را با پرتاب سنگ زخمی کرد؟
هوش مصنوعی: طوطی به یحیی میگوید: "ای یحیی! به من پناه بیاور تا از شمشیر تیز (خطر) در امان باشی.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
میخواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
مرتبسازی حاشیهها: محبوبترین | جدیدترین | قدیمیترین
تا به حال ۲۱ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.