مرا شاه بالایِ خواجه نشانده است
از آن خواجه آزرده برخاست از جا
چه بایستش آزردن از سایهٔ حق
که نوری است این سایه از حق تعالی
نه زیرِ قلم جایِ لوح است چونان
که بالایِ کرسی است عرشِ مُعَلّا
نداند که از دورِ پرگارِ قدرت
بوَد نقطهٔ کل بر از خطِّ اجزا
معمّا بر از ابجد آمد به معنی
چو معنی که هم برتر آمد ز اسما
بخور از برِ عنبر آمد به مجلس
عقول از برِ انفس آمد به مبدا
کواکب بوَد زیرِ پایِ ملایک
حواری بوَد بر زبردستِ حورا
ببین نُه طبق برتر از هفت قلعه
ببین هفت خاتون بر از چار ماما
زمین زیر به کو کثیف است و ساکن
فلک به زبر کو لطیف است و دروا
الف را بر اعداد مرقوم ببینی
که اعداد فرعند و او اصل و والا
نه شاخ از برِ بیخ باشد مرتَّب
نه بار از برِ برگ باشد مهیّا
قیاس از درختانِ بُستان چه گیری
ببین شاخ و بیخِ درختانِ دانا
هنرمند کی زیرِ نادان نشنید
که بالایِ سرطان نشسته است جوزا
نه لعل از برِ خاتمِ زر نشیند
نه لعل و زر کل چنین است عمدا
دبیری چو من زیردستِ وزیری
ندارند حاشا که دارند حاشا
دبیر است خازن به اسرارِ پنهان
وزیر است ضامن به اشکالِ پیدا
دبیری ورایِ وزیری است یعنی
عطارد ورایِ قمر یافت ماوا
چو ریگی است تیره گرانسایه نادان
چو آبی است روشن سبکروح دانا
نه آب از برِ ریگ باشد به چشمه
نه عنبر بر از آب باشد به دریا
گرانسایه زیرِ سبکروح بهتر
چو سنگِ سیه زیرِ آبِ مصفّا
دو سنگ است بالا و زیر آسیا را
گرانسِیر زیر و سبکسِیر بالا


با انتخاب متن و لمس متن انتخابی میتوانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این شعر به توصیف مقام و ارزش خود در مقایسه با دیگران میپردازد و میگوید که اگرچه او در تأثیر و نفوذ از مقام بالایی برخوردار است، اما این مقام به معنای برتری بر دیگران نیست. او با استفاده از تصاویری مانند سایه و نور، به ارتباط خداوند با موجودات اشاره میکند و نشان میدهد که اصل و فرع وجود در یک رابطه همسان قرار دارند. شاعر به زوایای مختلف از علم و حکمت نیز پرداخته و به اهمیت جایگاههای متفاوت و نسبت میان آنها اشاره میکند. در نهایت، او به این نتیجه میرسد که مقامهای ظاهری نباید باعث مانع و تضاد میان عقول و روحهای لطیف شود.
هوش مصنوعی: مرا از طرف شاه در جایگاه بالایی قرار دادهاند، اما آن خواجه از این مسئله ناراحت شده و از جای خود برخاسته است.
هوش مصنوعی: آزردن سایهای که ناشی از نور خداوند است، چه معنایی دارد؟ این سایه خود نشانهای از وجود نور الهی است.
هوش مصنوعی: زیر قلم جایی برای نوشتن نیست مانند بالای کرسی که عرش بلند است.
هوش مصنوعی: نمیداند که همانند نقطهای است که در دور پرگار قدرت قرار دارد و کل عالم را در بر گرفته، در حالی که اجزا آن تنها بر روی خطی فرضی قرار دارند.
هوش مصنوعی: به معنای این بیت، میتوان گفت که برخی معانی عمیقتر و برتر از نامها و واژهها هستند. گاهی اوقات، معانی که از اعداد و حروف به دست میآید، میتوانند به شناختی فراتر از آنچه که در سطح ظاهر وجود دارد، اشاره کنند و درک عمیقتری از مفهومها را ارائه دهند. انسان میتواند از این معانی بهرهمند شود و به مقامات بالاتری دست یابد.
هوش مصنوعی: از رایحهٔ خوش عطر عنبر استفاده کن که به مهمانی عقلها آمده، و از نفس خود بهره ببر که به منبع وجود آمده است.
هوش مصنوعی: ستارهها زیر پای فرشتگانند و زینت فرشتگان، حوریان هستند که بر دستان آنان قرار دارند.
هوش مصنوعی: توجه کن که نُه طبقه بالاتر از هفت قلعه وجود دارد و هفت خانم برتر از چهار مادری هستند.
هوش مصنوعی: زمین زیرین پر از کثیفی و بیحرکتی است، در حالی که آسمان بالایی لطیف و زیباست و حاکمان آن در آرامش به سر میبرند.
هوش مصنوعی: اگر الف را به عنوان اصل و اساسی در نظر بگیریم، اعداد و رقمها به عنوان جزئیات و فرعی به شمار میآیند. الف، به عنوان یک عنصر بنیادی و کلیدی، اهمیت بیشتری دارد در حالی که اعداد در مرتبهی بعدی قرار دارند.
هوش مصنوعی: این بیت به این معناست که درخت بدون ریشه و شاخ و برگ نمیتواند به وجود بیاید و به ثمر برسد. به عبارتی، برای اینکه چیزی به درستی رشد کند و کامل شود، باید از پایه و اساس مناسبی برخوردار باشد. در واقع، ریشه و بنیاد، مقدمهای برای رشد و شکوفایی است.
هوش مصنوعی: از درختان باغ چه نتیجهگیری میکنی، حال آنکه میتوانی شاخ و برگ درختان دانا را مشاهده کنی.
هوش مصنوعی: این بیت به تصویر کشیدن وضعیت فردی است که از نادانی و ناآگاهی دیگران آسیب میبیند. هنرمند به دلیل خلاقیت و هوش خود، از مسائلی که بر دیگران پوشیده است آگاه است و نسبت به ناآگاهی آنها احساس反感 میکند. به نوعی به کنایه اشاره دارد که در حالی که افراد نادان فکر میکنند در اوج هستند، او به مشکلات واقعی و عمیقتر آگاه است.
هوش مصنوعی: نه جواهر سرخ از روی انگشتر طلا میافتد و نه جواهر و طلا به همین دلیل عمدی است.
هوش مصنوعی: کسی در موقعیت من که دبیر باشد، نمیتواند زیر دست وزیری مثل من وجود داشته باشد. به هیچ وجه امکان ندارد که چنین چیزی وجود داشته باشد.
هوش مصنوعی: دبیر مانند خزانهداری است که رازهای پنهان را در اختیار دارد و وزیر نیز مانند ضامنی است که بر نمونههای واضح و آشکار نظارت میکند.
هوش مصنوعی: معنای این بیت این است که مقام و ارزش یک نویسنده یا دبیر از مقام یک وزیر بالاتر است، بهطوریکه شایستگی و نیکی او مانند سیاره عطارد، که از قمر فاصله دارد، از دیگران متمایز و برتر است.
هوش مصنوعی: فرد نادان مانند ریگی تیره و سنگین است، در حالی که فرد دانا مانند آبی روشن و سبکتر است.
هوش مصنوعی: آب چشمه از ریگ به دست نمیآید و دریا نیز نمیتواند بوی عنبر را از آب بگیرد.
هوش مصنوعی: سایهی سنگین در زیر آسمانی که روحش سبک است، بهتر از سنگ سیاه در زیر آب شفاف است.
هوش مصنوعی: دو سنگ در بالا و پایین آسیا وجود دارد. سنگ پایین سنگینتر است و سنگ بالا سبکتر است.
در حال بارگذاری آرایههای ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
بدست اندرون تیغهای مهند
به زیر اندرون بارههای مصور
مگر اختران دیدهاندت ز بالا
فرو کرده سرها برای گوایی
سُلیمی اتت بالحُمیا صبوحاً
و تسقی علی شیم برق یمانی
کمال آنچه گونی از آن روی زیبا
برویش که جز خوب و زیبا نگویی
خلف بهتر ز تو نبود سلف را
که شمع جمع آبای عظامی
معرفی ترانههایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال حاشیهای برای این شعر نوشته نشده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
برای حاشیهگذاری باید در گنجور نامنویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.