گنجور » حافظ » غزلیات » غزل شمارهٔ ۵۵

وزن:	مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
قالب شعری:	غزل
منبع اولیه:	ویکی‌درج
تعداد ابیات:	۷

رونوشت متن رونوشت نشانی نمای مشابه کتابهای چاپی (فقط رایانه)

خلاصه

هوش مصنوعی: شاعر در این غزل به زیبایی و جذابیت زلف معشوق خود اشاره می‌کند و آن را عاملی برای برهم زدن دین و کفر می‌داند. زیبایی معشوق و غمزۀ چشمانش همچون سحرهایی است که عاشق را در دام می‌اندازد. او به قدرت عشق و علم آن اشاره می‌کند و معتقد است که این عشق می‌تواند زندگی را تحت تأثیر قرار دهد. در نهایت، به خطرات و فریب‌هایی که از سمت زلف معشوق وجود دارد، اشاره می‌کند و توصیه می‌کند که از آن غافل نشوید، زیرا ممکن است که دل‌ها را برباید و زنجیر دین ایجاد کند.

اخطار: خلاصه‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی در بسیاری از موارد نادرستند. اگر این متن به نظرتان نادرست است می‌توانید آن را ویرایش کنید.

برگردان به زبان ساده

# خَمِ زلفِ تو دامِ کفر و دین است

ز کارستانِ او یک شمه این است

زلف معشوق چنان فریبنده است که هم می‌تواند عاشق را در دام عشق زمینی گرفتار کند (کفر) و هم می‌تواند او را به وادی حقیقت و عشق الهی برساند (دین). و این تنها یکی از هزاران جلوه و شگفتی‌های معشوق است.

# جمالت مُعجِزِ حُسن است لیکن

حدیثِ غمزه‌ات سحرِ مبین است

زیبایی تو معجزه‌آساست و اما وصف غمزه تو ممکن نیست زیرا آن‌یکی سحر و افسون آشکار است.

# ز چشمِ شوخِ تو جان کی توان برد؟

که دایم با کمان اندر کمین است

از چشم بی‌باک و بی‌شرم تو چون توان جان سالم بدر برد؟ که یک آن از تیر افکندن و غمزه باز نمی‌ایستد.

# بر آن چشمِ سیه صد آفرین باد

که در عاشق کُشی سِحرآفرین است

صدها آفرین بر آن چشم‌های سیاه که در کشتن عاشق بی‌رقیب و معجزه‌گر است.

# عجب عِلمیست عِلم هیئت عشق

که چرخِ هشتمش، هفتم زمین است

در میان علم‌ها «علم نجوم عشق» شگرف و عجیب است که چرخ هشتم در برابر او در هفت قعر زمین پست و بی‌مقدار است.

# تو پنداری که بدگو رفت و جان برد؟

حسابش با کرام الکاتبین است

مپندار که بدگو گریخت و جان سالم بدر برد وای بر حال او که حساب او با «کرام الکاتبین» است و بسیار بد سرنوشتی در انتظارش است.

# مشو حافظ ز کیدِ زلفش ایمن

که دل برد و کنون در بندِ دین است

ای حافظ با این وجود از مکر و کید زلف او غافل مشو؛ تو را عاشق خود کرد و دلت را ربود و به‌این بسنده نخواهد کرد؛ دین تو را نیز خواهد ربود.

پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی

راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور

غزل شمارهٔ ۵۵ به خوانش فریدون فرح‌اندوز
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

غزل شمارهٔ ۵۵ به خوانش سهیل قاسمی

غزل شمارهٔ ۵۵ به خوانش محسن لیله‌کوهی

غزل شمارهٔ ۵۵ به خوانش زهرا شیبانی

غزل شمارهٔ ۵۵ به خوانش فاطمه زندی

همهٔ خوانش‌هاautorenew

غزل شمارهٔ ۵۵ به خوانش هادی روحانی

غزل شمارهٔ ۵۵ به خوانش مریم فقیهی کیا

غزل شمارهٔ ۵۵ به خوانش پری ساتکنی عندلیب

غزل شمارهٔ ۵۵ به خوانش سارنگ صیرفیان

غزل شمارهٔ ۵۵ به خوانش احسان حلاج

غزل شمارهٔ ۵۵ به خوانش نازنین بازیان

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش من بخوانم

شرح صوتی غزل شمارهٔ ۵۵ به خوانش محمدرضا ضیاء
می‌خواهید شما بخوانید؟ اینجا را ببینید.

فعال یا غیرفعال‌سازی قفل متن روی خوانش

پیشنهاد مشق شعر

فخرالدین اسعد گرگانی » ویس و رامین » بخش ۳۷ - سرزنش کردن موبد ویس را

به عادت نیز رامین همچنین است

مرو را دوستدار راستین است

مشاهدهٔ ۴ مورد هم آهنگ دیگر از فخرالدین اسعد گرگانی

میبدی » کشف الاسرار و عدة الابرار » ۴- سورة النساء- مدنیة » ۲۵ - النوبة الثالثة

چه چاره مر مرا بختم چنین است

ندانم چرخ را با من چه کین است؟

نظامی » خمسه » خسرو و شیرین » بخش ۹ - خطاب زمین‌بوس

نظامی اکدشی خلوت‌نشین است

که نیمی سرکه نیمی انگبین است

مشاهدهٔ ۱۱ مورد هم آهنگ دیگر از نظامی

عطار » الهی نامه » بخش چهاردهم » (۱۱) حکایت سلطان محمود با ایاز

چو ملکم این چنین زیر نگین است

چه جای ملکت روی زمین است

مشاهدهٔ بیش از ۱۲۳ مورد هم آهنگ دیگر از عطار

حکیم نزاری » غزلیات » شمارهٔ ۱۸۹

بتی لاغر میان فربه سرین است

که از سودای او خلقی حزین است

چه گویم از میان او؟ که وصفش

برو ز اندیشه‌ی باریک‌بین است

قبای حسن شد بر قد او ختم

[...]

مشابه‌یابی بر اساس وزن و قافیه

مرتب‌سازی حاشیه‌ها: محبوب‌ترین | جدیدترین | قدیمی‌ترین

تا به حال ۲۰ حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...

شکوه در ‫۱۳ سال و ۴ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۱ خرداد ۱۳۹۲، ساعت ۱۳:۱۴ نوشته:

ز کارستان او یک شمه این است خیلی زیباست کارستان به معنی کار بزرگ و شگرف آمده و هنر نمایی شاید و یک شمه یک نمونه یا یک چشمه به قول امروزی ها و در کل یعنی شکار همه با دام گیسوی تو کمترین کار توست

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

شکوه در ‫۱۳ سال و ۴ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۱ خرداد ۱۳۹۲، ساعت ۱۳:۲۰ نوشته:

تیر نگاه گستاخانه و و کمان ابرو و کمین و ناتوانی در بدر بردن جان سالم به به حقا که این بیت دیگر غزل نیست و بسا شعریست حماسی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر ترابی در ‫۱۲ سال و ۷ ماه قبل، پنجشنبه ۲۲ اسفند ۱۳۹۲، ساعت ۱۸:۱۳ نوشته:

علم غریبی است علم هیات عشق
آدمی را بی یاد استاد سخن می اندازد و بیت زیبای:
گفتی زخاک بیشترند اهل عشق من
از خاک بیشتر نه، که از خاک کمتریم.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

پیام در ‫۱۱ سال و ۲ ماه قبل، یکشنبه ۱۱ مرداد ۱۳۹۴، ساعت ۲۰:۰۲ نوشته:

این شعر در آلبوم شوریده از گروه دستان آمده و بسیار زیبا اجرا شده توصیه می کنم حتما گوش کنید .

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

نامدار پورخیری در ‫۱۰ سال و ۹ ماه قبل، چهارشنبه ۲۳ دی ۱۳۹۴، ساعت ۱۱:۴۷ نوشته:

این غزل زیبا را با صدای زیبای خانم پریسا با گوش جان بشنوید.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

وحید در ‫۱۰ سال و ۱ ماه قبل، پنجشنبه ۱۱ شهریور ۱۳۹۵، ساعت ۱۲:۲۵ نوشته:

خانم پریسا بی نظیر این غزل زیبا را اجرا کردند...
گروه دستان ، استاد پریسا آلبوم شوریده

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فرخ مردان در ‫۹ سال و ۳ ماه قبل، پنجشنبه ۲۲ تیر ۱۳۹۶، ساعت ۱۰:۰۴ نوشته:

دربیت پنجم منظور از "هفتم زمین" ماه هست؟
)از دهخدا ذیل" هفت اقلیم"):
... اقلیم ششم را ایرانیان متعلق به برجهای سنبله و جوزا دانند. اقلیم هفتم را ایرانیان ازآن ِ ماه و رومیان متعلق به مریخ دانند و از برجها به سرطان وابسته است . فرهنگها هفت اقلیم را به نامهای دیگر نامیده اند از جمله : هفت اصل ، هفت خط، هفت دکان ، هفت رصد، هفت رقعه ٔ ادکن ، هفت زمین ، هفت علفخانه ، هفت علفخانه ....

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فاطمه در ‫۹ سال و ۱ ماه قبل، چهارشنبه ۱ شهریور ۱۳۹۶، ساعت ۰۹:۰۳ نوشته:

بیت 5 برای من مبهم بود و من این توضیح زیبارو از سایت تبیان پیداکردمو دوستدارم اینجا برای سایر علاقه مندان هم بگذارم: شرح بیت
**- عجب علمی است علمی که از اشکال و قواعد عشق سخن می گوید; که چرخ هشتم در برابر او مانند زمین هفتم است ،بیت مجموعاً به اصطلاحات نجومی توجه دارد:هیأت : در اصطلاح نجومی علمی است که از احوال ستارگان و وضع آنها نسبت به یکدیگر و شکل و قوانین ثابت حرکت آنها بحث می نماید،چرخ هشتم : کنایه از فلک ثوابت است یعنی فلکی که کواکب ثابت در آن قرار دارند و مراد چرخ بلند و کنایه از مقام و مرتبه عالی است ، و هفتم زمین مقصود پائین ترین طبقه زمین ، اسفل السافلین ، و کنایه از پستی مقام است ،چرخ هشتم به عنوان مقامی عالی با زمین هفتم به مثابه مقامی پست مقایسه شده ، می گوید چرخ هشتم در علم هیأت عشق آنقدر ناچیز است که با پائین ترین طبقه زمین برابر است ،حاصل معنی اینکه تصورات وقراردادهای نجومی در باب افلاک نزد عارفان که از طریق عشق به عوالم بالا سیر می کنند ارزشی ندارد چنانکه در نظر عارف چرخ هشتم که در نجوم آخرین مرحله علم منجمان است با زمین هفتم که مقام پستی است برابر است ـ آخرین حد درک عقل و علم آغاز مرحله عشق است ، **

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رضا در ‫۸ سال و ۹ ماه قبل، جمعه ۲۲ دی ۱۳۹۶، ساعت ۱۹:۰۸ نوشته:

خَم زلفِ تو دام ِکُفر و دین است
زکارستان او یک شِمّه این است
کارستان: کاربزرگ وبرجسته، کاری که تماشایی وخارق العاده باشد،شگفت آور، همچنین به معنی قصّه وداستان نیزهست.
شمّه: اندک وجزئی ازهرچیزی
معنی بیت: خطاب به معشوق است. ای محبوب من ،پیچ وخم ِ گیسوی تو برسرراه همه دامی فریبنده هست. مومن وکافرنمی شناسد وهمه را به دام انداخته ودل هاراشکارمی کند. هیچ پرهیزگار و دینداری نمی تواند ازاین دام بگریزد! گیسوی توبرای همه وسوسه انگیزاست وهنرهای زیادی دارد، اینها تنها اندکی از هنرهای گیسویِ جادوییِ توست.
زلفِ توازیک سوپریشانی ها ببارمی آورد وازسویی دیگرجمعیّتِ خاطر می بخشد! به دام می کشد وآزادی عطا می کند! زلف تو گره گیر است وگره ازکارمی گشاید! سیاه است وبه نور و روشنایی رهنمون می گردد! گمراه می سازد وهدایت بخش است! بی قرارمی سازد وقرارمی بخشد و.....
شرح شکن زلفِ خم اَندرخم جانان
کوته نتوان کردکه این قصّه درازاست
جمالت مُعجز حُسن است لیکن
حدیثِ غَمزه‌ات سِحر مُبین است
حدیث: روایت، قصّه وداستان
مبین : واضح و روشن
غمزه : حرکاتِ چشم وابروی دلسِتانه ودلرُباینده
معنی بیت: رخسارتودرعالم زیبایی وخوبی یک معجزه هست امّاداستان وقضیّه ی غمزه های توآشکارابه سِحر وجادو شباهت دارد.
معجزه: اتّفاقیست که به اراده ی خداوند رقم می خورد ومنطبق باحقیقت است ونمی توانددروغ باشد لیکن قضیّه ی سِحر وجادو متفاوت است وممکن است چیزی راکه مشاهده می کنیم حقیقت نداشته باشد وما به کمک جادو به اشتباه افتاده باشیم وآن را حقیقت بپنداریم. حافظ خوش ذوق ،رندانه به معشوق می فرماید:رخسارتوحقیقتاًدرعالم زیبایی معجزه هست وشکی درآن نیست، امّا عشوه وغمزه ی توهمانندِ جادو وسِحر گرچه اثربخش وکاریست لیکن حقیقت نیست،نمایش است،اینکه به ما عشوه می فروشی بی اعتنایی می کنی ظاهریست، حقیقت آن است که تودرنهانگاهِ خویش عاشقانت رادوست داری ونسبت به آنها بی اعتنانیستی.
گرچه می گفت که زارت بکشم می دیدم
که نهانش نظری با من دلسوخته بود.
زچشم شوخ توجان کی توان برد
که دایم با کمان اندر کمین است
شوخ: گیرا وپُرجذبه ،گستاخ وبی پروا
معنی بیت: ازگیرایی وجاذبه ی چشمان توهیچ کس نمی تواند بگریزد وجان سالم بدربرد زیرا که بی وقفه کمان دردست،مثل تیراندازی ماهردرکمین نشسته وبه شکارمشغول است.
"کمان" دراینجا کنایه ازابروان است که چشم دراختیارگرفته وتیرهای کاری ِغمزه راباآن به سوی عاشقان پرتاب کرده ودلهاراصید می کند.
زچین زلفِ کمندت کسی نیافت خلاص
ازآن کمانچه ی ابرو وتیرچشم نجاح
بر آن چشم سیه صد آفرین باد
که درعاشق کشی سِحرآفرین است
معنی بیت: چشمان سیاه تو صدها مرحبا وآفرین دارد که درکشتن عاشق، شگفت آور وخارق العاده عمل می کند همانندِ ساحرها،سحر وجادومی کند.
تاسِحرچشم یارچه بازی کند که باز
بنیادبرکرشمه ی جادونهاده ایم
عجب علمیست علم هیئت عشق
که چرخ هشتمش هفتم زمین است
هیئت: دانشی که درباره ی وضعیّت وحالتِ قرارگرفتن ستارگان بحث می کند. علم نجوم
چرخ هشتم: قدما براساس نظریه ی بطلمیوس جهان هستی راشامل نه فلک می پنداشتند:
1ـ فلک ماه
2ـ فلک عطارد
3ـ فلک زهره
4ـ فلک خورشید
5ـ فلک مریخ
6ـ فلک مشتری
7ـ فلک زحل
8ـ فلک ثوابت
9ـ فلک الافلاک (اطلس)
بطلمیوس معتقد بود که: «هر یک از افلاک نه گانه به غیر از فلک نهم دارای حرکت مخصوصی بوده و هر کدام طی سالیان متمادی، یک دور به دور کره زمین می گردند.بنا به عقیده بطلمیوس، تمام ستارگان ثوابت در فلک هشتم جای دارند. فلک هشتم کنایه ازوالاترین نقطه هست.
هفتم زمین : طبقات زمین برخلافِ افلاک نه گانه، که در آسمان قراردارند ، هفت طبقه به سمت پایین است. هفتم زمین طبعاً طبقه ی زیرین زمین وکنایه ازپَست ترین است.
معنی بیت: همه چیزدردنیای عشق متفاوت است حتّا علم نجوم ! بطوریکه دربحث نجوم ازمنظرعشق، منظورازهشتمین فلک طبقه ی هفتم زمین است! یعنی اینکه اگرکسی درعالم عشق وعاشقی به مقام والایی دست پیداکرد گمان مبری که درفلک هشتم (فلک ثوابت) سِیرمی کند نه... دراینجا معیارها وضوابط ،متفاوت،معکوس و فراتر از معیارهای عقل و دانش‌های عقلی ِماهستند کسی که به بالا صعود می کند درحقیقت به قعر زمین وپَست ترین نقطه سقوط کرده است. دراینجا مقام پادشاه ازگدای کمترین، پائین تراست چراکه گدای این عالم ازهشت بهشت بی نیازاست! ازعجایب اینجاست که کسی که می میرد زنده می شود،اسیرمی شود آزادی می یابد وبهشت نصیبِ گناهکاران می گردد! دراینجا تشنگان به دنبال آب نیستند وسعی می کنند تشنگی ِ بیشتری بدست آورند! دراین عالم، دردریاغرقه می شوند وبه آب آلوده نمی گردند! ودراینجاغم سبب شادمانی ونشاط است و.......
آسمان گومفروش این عظمت کاَندرعشق
خرمن مَه به جوی خوشه ی پروین به دوجو
تو پنداری که بدگو رفت و جان برد
حسابش با کرام الکاتبین است
کرام الکاتبین: فرشتگانی که مسئول ثبتِ اعمال آدمیان اند.
معنی بیت: تومپندار که کسی که اَعمال ناپسند دارد جان سالم بدر می برد نه .... هرکس دفترچه حسابی دارد واعمال نیک وبد او توسّطِ فرشتگانِ ناظر ومسئول، به حسابش واریزمی شود. هیچ کس نمی تواند ازبازخوردِ اعمال خودممانعت بعمل آورد.
دهقان سالخورده چه خوش گفت باپسر
کای نورچشم من بجز ازکِشته ندروی
مشو حافظ ز کیدِ زلفش ایمن
که دل بردوکنون دربنددین است
کید: حیله وفریب
معنی بیت: ای حافظ ازفریبندگی ِ گیسوان یار دراَمان نیستی آسوده خاطرمباش که دلت رابُرد وکارتمام شد! نه....فریب گیسوان یارتمامی ندارد وپس ازبه باد رفتن دل،اینک نوبت دین است که بربادسپرده شود. حتّا دینداران نیز درمقابل جاذبه ی جادویی زلف درامان نیستند!(برگشت به مطلع غزل)ای حافظ ایمن مشو که پس ازبُردن ِ دین نیز بازهم درامان نخواهی بود، پس ازآن نوبت جان خواهدرسید،
دین ودل بردند و قصد جان کنند
الغیاث ازجور خوبان الغیاث

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

Hadi Golestani در ‫۳ سال و ۵ ماه قبل، چهارشنبه ۶ اردیبهشت ۱۴۰۲، ساعت ۱۷:۲۶ پاسخ داده:

ممنون و سپاس گذار، خیلی زیبا و دوست داشتنی

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فاطمه یاراحمدی در ‫۲ سال و ۱۰ ماه قبل، جمعه ۲۴ آذر ۱۴۰۲، ساعت ۲۳:۴۷ پاسخ داده:

امیدوارم سالم باشید جناب ساقی!

نعمتی هستید برای ما❤️

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رضا ثانی در ‫۷ سال و ۳ ماه قبل، سه‌شنبه ۱۱ تیر ۱۳۹۸، ساعت ۱۵:۰۳ نوشته:

عجب علمیست علم هیئت عشق
که چرخ هشتمش روی زمین است

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

وود زاک در ‫۶ سال و ۹ ماه قبل، پنجشنبه ۱۹ دی ۱۳۹۸، ساعت ۰۹:۰۸ نوشته:

درباره ی بیت دوم در کتاب ارزشمند "درس حافظ" نوشته ی دکتر محمد استعلامی آمده: "کلمه‌ی 'لیکن' در میان دو جمله ی بیت، برای بیان این نکته است که مطلب دوم اهمیت بیش تری دارد. (نگ: توضیح 2:36 )
معنی بیت: آن‌چه با نگاه دل‌فریب خود می‌گویی بیش از زیبایی تو، ما را دیوانه می‌کند."
(به نقل از جلد اول، نشر سخن، ص 211 )

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

دکتر صحافیان در ‫۶ سال و ۷ ماه قبل، شنبه ۲۴ اسفند ۱۳۹۸، ساعت ۰۹:۲۱ نوشته:

سرشار از شور به دام افتادن، به یار می گوید: زلف تو کفر و دین را به دام می اندازد و این یک چشمه از هنرنمایی اوست.
کفر و دین کنایه از همه چیز و اشاره به یکسانی آنها و برتری ملت عشق و دین باطنی. خیام و مولانا و ... نیز به کار برده اند.
جمالت معجز حسن است لیکن،
حدیث غمزه ات سحر مبین است
چهره ات معجزه زیبایی و ناز و کرشمه ات آشکار جادو می کند.(مبین اشاره به قرآن)
3- کی می توانم جان سالم بدر برم از چشم طلبکارت که پیوسته با کمان در کمین نشسته.
4- صد آفرین بر این چشم که جادو می کند عاشق را و می کشد.
5- عشق خود علم نجوم است که در آن فلک هشتم( فوق هفت آسمان) طبقه هفتم زمین است.
[آسمان عشق متصل به عرش الهی است]
6- گمان می کنی آنکه بدگویی تو را می کند جان سالم بدر می برد کرام الکاتبین( دو فرشته همراه آدمی که کارهایش را می نویسند در زبان فارسی ضرب المثل شده ازین بیت و مفرد تلقی می شود) به حسابش میرسد.
7- از حیله های شیرین زلفش ( با وجود این همه که در ابیات بالا گفتم)غافل نشو که پس از دل دینت را هم خواهد برد.
آرامش و پرواز روح

پیوند به وبگاه بیرونی

اینستاگرام:drsahafian

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

در سکوت در ‫۴ سال و ۷ ماه قبل، پنجشنبه ۲۶ اسفند ۱۴۰۰، ساعت ۲۳:۴۷ نوشته:

این غزل را "در سکوت" بشنوید

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سفید در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، دوشنبه ۷ آذر ۱۴۰۱، ساعت ۰۰:۳۹ نوشته:

ز چشم شوخ تو جان کی توان برد

که دایم با کمان اندر کمین است!

.

مشو حافظ ز کید زلفش ایمن

که دل برد و کنون در بند دین است...!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

سفید در ‫۳ سال و ۱۰ ماه قبل، دوشنبه ۷ آذر ۱۴۰۱، ساعت ۰۰:۳۹ نوشته:

تو پنداری که بدگو رفت و‌ جان برد؟

حسابش با کرام الکاتبین است

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

رضا تبار در ‫۳ سال و ۸ ماه قبل، پنجشنبه ۲۰ بهمن ۱۴۰۱، ساعت ۱۲:۴۵ نوشته:

معنی ابیات

۱- پیچ و خم زلف تو(تجلی انوار الهی/ کنایه از کثرت) دامی است که انسان را در دام کفر می اندازد یا در بند دین،

- این جزیی از کارهای زیادی است که او انجام میدهد

( این تجلی مجموعه ای از اضداد مثل مرگ و حیات ، گمراهی و هدایت ، کفر و دین است . ذات خداوند در همه عالم هستی جاری است.مهم این است که انسان با چه نگاهی به عالم بنگرد.اگر عالم را آینه تجلی خداوند ببیند،به دام دین می افتد و در بند بندگی قرار می گیرد و اگر کثرت موجودات را بصورت مستقل ببیند در دام کفر می افتد.اساسا کفر و ایمان بستگی به نگرش انسان دارد که چگونه تفکر می کند.)

۲- وقتی جمال تو خود را نشان دهد، آنقدر زیباست که انگار معجزه ای رخ داده است / صفات جمالی تو شگفت انگیز است و جذب می کند،

- ولی داستان غمزه تو سحری است آشکار و انسان را محسور خود می کند./ ولی صفات جلالی تو دفع کننده است و از هیبت آن انسان محسور می شود)

۳- از چشم گستاخ و رهزن تو که دایم در کمین است (با کمانی که در دست دارد و در کمین نشسته)،

چگونه می توان جان سالم بدر برد( امکان نجات از آن محال است).

۴- صد آفرین بر آن چشم سیاه ( چشم ناظر حقیقت بین) که در کشتن( نفس سرکش انسان/ دلبستگیهای کاذب ) مردم سحر می کند.

( وقتی مزدم محبوب خود را بیابند و شیفتگی پیشه کنند، محبوب عاشق را بسوی خود می خواند و دو گانگی بین عاشق و معشوق از بین می رود)

۵- هییت عشق علم عجیبی است،

- که چرخ هشتم هییت عشق ،هفتم زمین است( زمین پیش پای آن افتاده)

( مثل نجوم که راز ستارگان را معلوم می کند باید راز هییت عشق را نیز آموخت.در علم هییت ، هفت چرخ و هفت فلک است.ولی در هییت عشق ،هشت چرخ است و چرخ هشتمش زمین است و در همین زمین هفتم جمیع اسرار بر عاشق کشف می گردد)

۶- گمان می کنی آنکس که منکر عشق است و از آن بد می گوید ،جان سالم بدر می برد و به عافیت می رسد؟

- (این انکارها در صحیفه اعمالش ثبت می شود و) حساب او با کرام الکاتبین است( فرشتگانی که کار خوب و بد را ثبت می کنند) .

۷- حافظ از کید زلف او( از تجلیات او که دام کفر و دین است) غافل مباش،

- که نه تنها دل مرا برده بلکه در صدد است تا دین ما را هم ببرد.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

فاطمه یاوری در ‫۳ سال و ۴ ماه قبل، شنبه ۲۰ خرداد ۱۴۰۲، ساعت ۱۳:۵۸ نوشته:

که دل برد و کنون در بند دین است....!

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

nabavar در ‫۲ سال و ۹ ماه قبل، سه‌شنبه ۲۶ دی ۱۴۰۲، ساعت ۱۴:۰۸ نوشته:

عجب عِلمیست عِلم هیئت عشق

که چرخِ هشتمش، هفتم زمین است

عاشق را نظر جز بر معشوق نیست ، که برترین نقطه ی عالم ” چرخ هشتم “

در نظرش با پست ترین ِ آن ” طبقه ی هفتم زمین “ تفاوتی ندارد.

فقط عشق است و دیگر هیچ.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

امیرعلی داودپور در ‫۲ سال و ۳ ماه قبل، دوشنبه ۲۵ تیر ۱۴۰۳، ساعت ۱۷:۲۱ نوشته:

در این کلام لسان الغیب بخصوص از بدگویی تحذیر داده شده است

نکته دوم که به طور کل در مورد شعر باید اضافه شود، نخست اینکه شاعر باید از گزافه گویی پرهیز کند، دوم خواننده باید اشعار را با دقت ویژه مطالعه کند.

از جمله تفال مرحوم رئیسی به دیوان حافظ در دیدار با اردوغان، تو گویی که منهج عدل برای دیگران است و برای ما نیست. لیک باید دانست که اینگونه نیست و هر کسی باید کلام و شاهکار را با پرهیزکاری مطالعه و نیز عنوان و منتشر کند

دورِ فلکی یکسَره بر مِنْهَجِ عدل است

خوش باش که ظالم نَبَرد راه به منزل

حافظ گرامی بر شستشوی دفتر خویش اقرار میورزد، و گمان میرود که ایشان بسیاری از اشعار بدخواهانه خود را برخلاف مولانای گرامی نابود کرده باشند از اینرو مفتخر به لقب حافظ گردیده است.

بشوی اوراق اگر همدرسِ مایی

که عِلمِ عشق در دفتر نباشد

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

علی احمدی در ‫۱ سال و ۱ ماه قبل، چهارشنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۴، ساعت ۱۱:۰۱ نوشته:

خَمِ زلفِ تو دامِ کفر و دین است

ز کارستانِ او یک شمه این است

پیچ و خم زلف تو مانند دامی است که کافر و دیندار را در بند می کند و این فقط یک گوشه از کارهای فوق العاده آن است.

جمالت مُعجِزِ حُسن است لیکن

حدیثِ غمزه‌ات سحرِ مبین است

معجزه زیبایی این است که در چهره ات ظاهر شود ولی غمزه چشمانت جادویی آشکار است

ز چشمِ شوخِ تو جان کی توان برد؟

که دایم با کمان اندر کمین است

چشمان فریبنده ات طوری عاشق کشی می کند که نمی توان از آن جان به در برد چرا که باکمک کمان ابرو همیشه در کمین جانهاست

بر آن چشمِ سیه صد آفرین باد

که در عاشق کُشی سِحرآفرین است

صد آفرین بر این چشمان سیاه که برای عاشق کشی جادو به پا می کند

عجب عِلمیست عِلم هیئت عشق

که چرخِ هشتمش، هفتم زمین است

علم نجوم عشق واقعا عجیب است که بعد از چرخ هفتم آسمان دوباره به زمین هفتم می رسی . یعنی حالتی دایره وار دارد . در آیه 12 سوره طلاق در قرآن کریم ( الله الَّذِی خَلَقَ سَبْعَ سَمَاوَاتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ )اشاره به هفت آسمان و هفت زمین شده است که بر اساس تفاسیر اینها به صورت طبقات هستند . یعنی بعد از آسمان هفتم دیگر چیزی نیست . اینجا حافظ می گوید در عالم عشق ما آسمان هشتم هم داریم که همان زمین هفتم است . یک حالت دایره وار دارد و گویا همه این آسمانها و زمینها در یک سطح هستند و برتری در آنها وجود ندارد .همه عاشقان در برابر عشق یکسانند و معشوق چون خورشیدی در مرکز این دایره بر همه عاشقان می تابد.

تو پنداری که بدگو رفت و جان برد؟

حسابش با کرام الکاتبین است

اما کسی که بد گویی می کند و به عاشقان نظر حسادت دارد اصلا عاشق نیست و در عالم عشق قرار ندارد . او پست است و باید مجازات شود و حساب بدی هایش را فرشته نویسنده می داند و به حساب او رسیدگی خواهد شد.

مشو حافظ ز کیدِ زلفش ایمن

که دل برد و کنون در بندِ دین است

ای حافظ زلف معشوق فقط دل را نمی برد ایمن نباش که این زلف دین تو را هم در بند خواهد کرد و مجبوری در دینت تجدید نظر کنی .

نکته مهم این است که حافظ معتقد است دین باید ماهیتی پویا داشته باشد وگرنه از بین خواهد رفت . حافظ در ابیات و غزلهای دیگر انسان را فاقد دین و آیین نمی بیند . از نظر او بالاخره انسان یک آیینی دارد ولی در این بیت می گوید دین هر فرد ماهیتا تغییر می یابد و دگرگون می شود و این خاصیت عشق است که دین را هم ناپایدار می کند.این نگاه حافظ بر خلاف نگاه زاهدان و صوفیان زمان اوست چون نگاه اغلب آنها متعصبانه و غیر پویا است.

reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link

برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.

	غیرفعال و فعال کردن دوبارهٔ حالت چسبانی نوار ابزار به بالای صفحات
	راهنمای نوار ابزار
	پیشخان کاربر
	اشعار و ابیات نشان‌شدهٔ کاربر
	اعلان‌های کاربر
	ادامهٔ مطالعه (تاریخچه)
	خروج از حساب کاربری گنجور
	لغزش به پایین صفحه
	لغزش به بالای صفحه
	لغزش به بخش اطلاعات شعر
	فعال یا غیرفعال کردن لغزش خودکار به خط مرتبط با محل فعلی خوانش
	فعال یا غیرفعال کردن شماره‌گذاری خطوط
	کپی نشانی شعر جاری در گنجور
	کپی متن شعر جاری در گنجور
	همرسانی متن شعر جاری در گنجور
	نشان کردن شعر جاری
	ویرایش شعر جاری
	ویرایش خلاصه یا برگردان نثر سادهٔ ابیات شعر جاری
	شعر یا بخش قبلی
	شعر یا بخش بعدی

ورود به گنجور

غزل شمارهٔ ۵۵

تازه‌های نرم‌افزار گنجور