ای زمان شهریاری روزگارت
تا قیامت شهریاری باد کارت
ای ترا پیروزی و شاهی مسلم
باد بر پیروزی و شاهی قرارت
ای به جایی کاسمان منت پذیرد
گر دهی جایش کجا اندر جوارت
هرکجا رای تو شد راضی به کاری
جنبش گردون طفیل اختیارست
هر کجا عزم تو شد جنبان به فتحی
بر سر ره نصرت اندر انتظارت
خندهٔ خنجر ز فتح بی‌قیاست
نالهٔ دریا ز بذل بی‌شمارت
داغ طاعت بر سرین تا وحش و طیرت
مهر بیعت بر زبان تا مور و مارت
در مقام سمع و طاعت هر دو یکسان
شیر شادروان و شیر مرغزارت
حق و باطل را که پیدا کرد و پنهان
حزم پنهان و نفاذ آشکارت
دی و فردا را به هم پیش تو آرد
بر در امروز امر کامکارت
هر مرادی کاسمان در جیب دارد
بازیابی گر بجویی در کنارت
نقش مقدوری نیارد بست گردون
جز به استصواب رای هوشیارت
بر در کس عنکبوت جور هرگز
کی تند تا عدل باشد یار غارت
پردهٔ شب درگهت را پرده گشتی
گر اجازت یافتی از پرده‌دارت
بارهٔ در هم نیارد کرد گیتی
ثابت ارکان‌تر ز حزم استوارت
افعی پیچان نشد در صف هیجا
تیز دندان‌تر ز رمح خصم خوارت
از دل خارا نیامد هیچ آتش
فتنه‌سوزی را چو تیغ آبدارت
گنج را لاغر کند بذل سمینت
ملک را فربه کند کلک نزارت
کلک از دریا کمال خویش یابد
داند این معنی دل دریا عیارت
لازم دست چو دریای تو زان شد
کلک آبستن به در شاهوارت
تابش خورشید نتواند گرفتن
کشوری از ملک و جاه بی‌کنارت
چاوش اوهام نتواند رسیدن
تا کجا تا آخر صف روز بارت
در درون پره افتد از برون نی
شیرو و گاو آسمان روز شکارت
شهریارا بخت یارت باد نی نی
آنکه او یاری ندارد باد یارت
روز هیجا کاسمان سیارگان را
در تتق یابد ز گرد کارزارت
رخنه در کوه افکند که؟ کر و فرت
لرزه بر چرخ افکند چه؟ گیرودارت
بر فلک دوزد به طنازی در آن دم
حکم بدرابیلک گردون گذارت
در عدد افزون نماید در عمل نی
گاه کوشش ده سوار و صد سوارت
هر سوار از لشکر دشمن دو گردد
نز مدد از خنجر چون ذوالفقارت
جوف دوزخ پر کند قهرت به یک دم
گر جدا افتد ز عفو بردبارت
سایه از قهر تو گر آگاه گردد
بگسلد حایل ز خصم خاکسارت
جمع گردد جزو جزوش بار دیگر
کشته‌ای را کاید اندر زینهارت
پشته چون هامون کند هامون چو پشته
پویه و جولان ز رخش راهوارت
بسکه بر سیمرغ و رستم بذله گفتی
گر بدیدی در مصاف اسفندیارت
خسروا اینگونه شعر از بنده یابی
هم تو دانی ای سخندانی شعارت
شاخ دانش مثل تو طوطی ندارد
می‌نگویم ای چو طوطی صدهزارت
گرچه از این بنده یادت می‌نیاید
باد صد دیوان سخن زو یادگارت
تا دوام روزگار از دور باشد
دور دولت باد دایم روزگارت
گشته هر امروزت از دی ملکت افزون
باد چون امروز و دی امسال و پارت
اصل ماتم تیغ هندی در یمینت
اصل شادی جام باده بر یسارت
ای قوی بازو به حفظ دولت و دین
حرز بازو باد حفظ کردگارت
با انتخاب متن و لمس متن انتخابی می‌توانید آن را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید.
هوش مصنوعی: شاعر در این قصیده به ستایش عمادالدین پیروزشاه، خاقانی بزرگ و قدرتمند، می‌پردازد و او را به عنوان فرمانروایی بیدار و پیروز معرفی می‌کند. او بر پیروزی‌های پیوسته و توانمندی‌های او در اداره امور حکمرانی تأکید کرده و به ویژگی‌های رهبری‌اش اشاره می‌کند. شاعر از قدرت و نفوذ او در سرنوشت مردم سخن می‌گوید و بر این باور است که اراده خاقان بر تمامی امور تأثیرگذار است. در نهایت، او از عمادالدین می‌خواهد که به حفظ دولت و دین بپردازد و دعا می‌کند که بخت و اقبالش همیشه پایدار باشد.
هوش مصنوعی: ای زمان، تو که حکومت و سلطنتت در دنیا پایدار و مستدام باشد، امیدوارم که این حکومت تا قیامت ادامه داشته باشد.
هوش مصنوعی: ای عمادالدین پیروزشاه، امیدوارم پیروزی و سلطنت تو همواره مسلم و ثابت باشد.
هوش مصنوعی: ای کسی که به مقام تو آسمان هم از تو قدردانی می‌کند، اگر تو بخواهی، در کجا مایل هستی که به تو نزدیک‌تر شوم؟
هوش مصنوعی: هر جا که اراده و خواست تو برای انجام کاری به توافق برسد، حرکت و تغییرات آسمان به خاطر قدرت انتخاب توست.
هوش مصنوعی: هر کجا که اراده و تصمیم تو به فتحی باشد، در آنجا نصرت و پیروزی در انتظار توست.
هوش مصنوعی: گفتن خندهٔ خنجر به معنای شادی و پیروزی از فتح بدون نیاز به اندازه‌گیری و محاسبه است. همچنین، نالهٔ دریا نشانهٔ تاسف و ناله از بخشش نامحدود و بی‌شماری است. به طور کلی، این بیت شادی و غم حاصل از پیروزی و شکست را در ارتباط با ناتوانی در شمارش و اندازه‌گیری آنها نشان می‌دهد.
هوش مصنوعی: داغ طاعت بر سر وحش و پرندگان به معنای این است که فرمانبرداری و اطاعت تا آنجا گسترش یافته که حتی حیوانات وحشی و پرندگان نیز بر آن هستند. مهر بیعت بر زبان مور و مار به این معنی است که حتی کوچک‌ترین موجودات، مانند مور و مار، نیز بر عهد و پیمان خود تکیه دارند و آن را بیان می‌کنند.
هوش مصنوعی: در زمینه‌ی اطاعت و شنیدن، شیر شادروان (شیر جوان) و شیر مرغزارت (شیر پیرتر) هر دو در یک سطح قرار دارند. این یعنی در مقام اطاعت و فرمانبرداری هیچ تفاوتی میان جوان و پیر وجود ندارد.
هوش مصنوعی: حق و باطل را به‌خوبی تشخیص می‌دهد و در موقعیت‌های حساس، با احتیاط عمل می‌کند و در عین حال، قدرت نفوذ و تأثیرگذاری‌اش آشکار است.
هوش مصنوعی: امروز، دیروز و فردا در دست تو هستند و همه چیز به خواسته‌هایت وابسته است.
هوش مصنوعی: هر آرزو و خواسته‌ای که آسمان برای تو در نظر گرفته است، اگر به دقت به جست‌وجو بپردازی، از کنارت به دست می‌آید.
هوش مصنوعی: خود آسمان نمی‌تواند چیزی را تحمیل کند و فقط آنچه را تو با عقل و هوش خود تأیید کنی، به وقوع می‌پیوندد.
هوش مصنوعی: بر در خانه‌ی تو، عنکبوتی از ظلم و ستم هرگز وجود ندارد، چنان‌که اگر بخواهد، تند رفتار نخواهد کرد تا عدالت همراه با غارت باشد.
هوش مصنوعی: اگر شب، پرده را کنار می‌زد و به درگاه تو (خاقان اعظم) می‌آمد، این کار به‌خاطر اجازتی بود که از نگهبان پرده (پرده‌دار) دریافت کرده بود.
هوش مصنوعی: دنیا هرگز نمی‌تواند ثبات و استحکام تو را بر هم زند، زیرا ثبات و استواری تو ناشی از تدبیر و عقل توست.
هوش مصنوعی: تعداد تنگناهای سخت در جنگ، چنان زیاد نیست که مانند افعی پیچان و خطرناک شود؛ در حالی که دشمنانت به اندازه‌ای ضعیف و ناتوانند که هیچ خطری از آنها احساس نمی‌شود.
هوش مصنوعی: آتش فتنه‌سوزی از دل سنگ سخت بیرون نیامد، مانند تیغی که تیز و برّاست.
هوش مصنوعی: بخشیدن ثروت و موهبت‌های ارزنده، موجب ضعیف‌تر شدن گنج و ثروت می‌شود، ولی هنر و قلم تو، مملکت را پربار و پر از رونق می‌کند.
هوش مصنوعی: نوشتار و قلم از دریا به کمال و نیکی خود می‌رسند و می‌دانند که این مفهوم، همانند دل دریا، نشانه و نشانی از بزرگی و والایی است.
هوش مصنوعی: چون دست تو مانند دریاست، بنابراین قلم نیز از وجود تو قدرت می‌گیرد و آماده‌ی نوشتن بر روی دستان تو می‌شود.
هوش مصنوعی: هیچ تابش خورشیدی نمی‌تواند کشوری را از سلطنت و مقام تو بگیرد و تو را بی‌نصیب کند.
هوش مصنوعی: هیچگونه خیال و توهمی نمی‌تواند به سراغ تو بیاید و برساند که تا کجا و در کدام مرحله از روز به جمال و عظمت تو می‌رسد.
هوش مصنوعی: در واقع قدرت و مقام خاقان به حدی است که حتی حیوانات مانند شیر و گاو نیز نمی‌توانند به او نزدیک شوند و در زیر آسمان عظمت او، دیگران در خطر هستند. با این تصویر، شاعر به عظمت و مقام بلند عمادالدین پیروزشاه اشاره می‌کند.
هوش مصنوعی: ای شهریار، امیدوارم بختت همیشه یاورت باشد، اما اگر کسی یاری نداشته باشد، این امید به او کمکی نمی‌کند.
هوش مصنوعی: در روز تنگنا و سختی، سیارات در آسمان به گرد یکدیگر می‌چرخند و در میدان نبرد به نمایش درمی‌آیند.
هوش مصنوعی: سوالی مطرح می‌شود که چه کسی یا چه چیزی در کوه رخنه می‌اندازد و چه چیز موجب لرزه بر آسمان می‌گردد. به عبارتی دیگر، به قدرت و تأثیرگذاری کسی اشاره دارد که می‌تواند بر طبیعت و آسمان تأثیر بگذارد.
هوش مصنوعی: در آن لحظه که ماه به زیبایی می‌درخشد، کیهان را با جلوه‌های تماشایی خود تحت تأثیر قرار می‌دهد و به نرمی بر گردونهٔ آسمان می‌چرخد.
هوش مصنوعی: در کارها و عمل، تلاشت در جمع عدد، گاهی به اندازهٔ ده سوار و گاهی به اندازهٔ صد سوار بیشتر می‌شود. به عبارتی، در تلاش و کوشش، توانایی و اثرگذاری شما برابر با تعداد زیادی از سواران و جنگجویان است.
هوش مصنوعی: هر جنگجو از لشکر دشمن به دو قسمت تقسیم می‌شود، همان‌طور که خنجر ذوالفقار موجب شکست دشمن می‌شود.
هوش مصنوعی: اگر قهر تو به یک لحظه از عفو و بخشش تو جدا شود، زمینۀ جهنم را از خشم تو پر خواهد کرد.
هوش مصنوعی: اگر سایه از خشم و قهر تو باخبر شود، به زودی پوشش محافظت تو را از دشمنانی که تو را در خاک ذلت قرار داده‌اند، قطع خواهد کرد.
هوش مصنوعی: اگر کسی به طور جداگانه به اجزای خود جمع شود، بار دیگر خواهد توانست اسیر عشق تو شود.
هوش مصنوعی: وقتی پشته (برجستگی زمین) مانند هامون (دریاچه‌ای در ایران) می‌شود، هامون هم به شکل پشته در می‌آید. این نشان‌دهندهٔ حرکت و جنبش رخش (اسب) راهوارت (راهنما) است.
هوش مصنوعی: چقدر دربارهٔ سیمرغ و رستم شوخی و بذله‌گویی کردی! اگر اسفندیار را در میدان نبرد می‌دیدی، اوضاع به طور دیگری بود.
هوش مصنوعی: ای پادشاه، تو می‌دانی که من این چنین شعر را از خود سروده‌ام، و تو نیز می‌دانی که من در سخندانی و هنر شعر گفتن چقدر توانمند هستم.
هوش مصنوعی: شخصی به دانش و علم اشاره می‌کند و می‌گوید که کسی مانند تو که شاخ دانش است، طوطی‌ای ندارد که حرف‌های فراوان بزند و من نمی‌خواهم تو را به خاطر صحبت‌های طوطی‌وار بشناسم.
هوش مصنوعی: اگرچه در خاطر تو نیست که به من فکر کنی، ولی باد چیزی شایسته، یعنی صد دیوان شعر، یادگار من برای توست.
هوش مصنوعی: تا زمانی که روزگار ادامه دارد، دوری از تو در حکومت و سلطنت وجود داشته باشد و همواره سلطنت تو برقرار بماند.
هوش مصنوعی: امروز تو نسبت به دیروزت، از لحاظ سلطنت و حکومت، افزون و برتر باشد، همان‌طور که امروز و دیروزهای سال‌های گذشته و آینده نیز به همین منوال باشند.
هوش مصنوعی: شادی و خوشحالی تو که مانند باده نوشیدنی است، در حقیقت به واسطهٔ شکست دشمنان و پیروزی‌هایی است که با تیغ هندی‌ات به دست آمده است.
هوش مصنوعی: ای کسی که به خاطر قدرت بازویت، از دین و دولت دفاع می‌کنی، باید بازوی تو محافظی باشد برای نگهبان و پشتیبان تو.
در حال بارگذاری آرایه‌های ادبی...
پیشنهاد تصاویر مرتبط از منابع اینترنتی
راهنمای نحوهٔ پیشنهاد تصاویر مرتبط از گنجینهٔ گنجور
ای، دل ما غرق خون از نوک تیرت
غرق خون مپسند، صید دستگیرت
ای کمان ابرو، بنازم شست و دستت
صید بتوان کرد، هر جا رفت تیرت
در صفت نخجیر، از پیکان مژگان
[...]
معرفی ترانه‌هایی که در متن آنها از این شعر استفاده شده است
تا به حال یک حاشیه برای این شعر نوشته شده است. 💬 من حاشیه بگذارم ...
reply thumb_up ۰ thumb_down ۰ flag link
برای حاشیه‌گذاری باید در گنجور نام‌نویسی کنید و با نام کاربری خود از طریق آیکون 👤 گوشهٔ پایین سمت چپ صفحات به آن وارد شوید.